ΠΕΡΙ ΠΟΛΛΩΝ ΚΑΙ ΤΙΝΩΝ ΑΛΛΩΝ

© Διονύσης Παπαχριστοδούλου

dip88@sch.gr

Το 1983-84, "κάποιος" έζησε στο Μοναστήρι της αγίας Αικατερίνης στο Σινά για τέσσερεις μήνες. Εκεί, έπεσε στα χέρια του ένα χειρόγραφο από τον 13^ο αιώνα. Ενώ βοηθούσε ένα μοναχό να καθαρίσουν κάτι αποθήκες βρήκαν ένα χειρόγραφο που ο υπεύθυνος μοναχός μετά μια πρόχειρη ματιά το έσκυσε και το πέταξε βιαστικά λέγοντας ότι επρόκειτο για καβαλιστικό κείμενο που περιείχε κυρίως αριθμούς και σχέδια. Τελικά κατάφερε ο "κάποιος" να το μαζέψει κρυφά και το έχει φυλαγμένο σε θυρίδα. Είναι κείμενο ενός πρόσφυγα από την Κωνσταντινούπολη μετά την Άλωση της Πόλης από τους Σταυροφόρους το 1204.

Για τα γεγονότα της Άλωσης γράφει.

Στη Κωνσταντινούπολη τα Μαθηματικά εθεωρούντο θηλυπρεπής ασχολία, που απορυθμίζει, ξηραίνει το νού και τρέφει τη ραθυμία, τη ροπή του θυμού, της δύναμης σε μάταια, "εύκολα" πράγματα. Ως πλέον ανδροπρεπές επάγγελμα εθεωρείτο το του ασκητού μοναχού ο οποίος στρατευόταν στον πόλεμο κατά των αοράτων εχθρών και πρόσφερε έργο σε όλη την Οικουμένη με τις προσευχές του. Για τον λόγο αυτό τόχαν ντροπή οι άνδρες να γίνονται Μαθηματικοί. Παρόλα αυτά όμως υπήρχε σπουδαία και πολύ παραγωγική Μαθηματική Βιβλιοθήκη. Το προσωπικό όλο ήταν γυναίκες. Όταν λοιπόν μπήκαν οι Φράγκοι στην Πόλη κάποιοι έφτασαν και μέχρι τη Μαθηματική Βιβλιοθήκη. Βρήκαν μέσα τις γυναίκες. Πάθαν πλάκα, πρώτη φορά έβλεπαν γυναίκες καθαρές και μάλιστα ντυμμένες με αραχνοΰφαντους χιτώνες. Τις βίασαν, τις σκότωσαν και μετά άναψαν φωτιά με τα ξύλα και τα "χαρτιά" (τά χειρόγραφα) που βρήκαν εκεί και μάλιστα μία, την πιο όμορφη την σούβλισαν και την έφαγαν. Είχαν βαρεθεί λέει το γέρικο κρέας των παππούδων τους που η παράδοση τους επέβαλλε να τρώνε για να κληρονομίσουν τη "σοφία" τους. Έτσι χάθηκε, γράφει, η μεγάλη Μαθηματική Βιβλιοθήκη της Κωνσταντινούπολης και διακόπηκε η πλούσια μαθηματική παράδοση χωρίς να διασωθεί τίποτε. Οι γυναίκες που μετέφεραν και γνώριζαν αυτή την παράδοση χάθηκαν όλες. Παρακάτω προσπαθεί να διασώσει ότι μπορεί, κάποια ελάχιστα που είχε μάθει από μια Μαθηματικό που "τά είχε" μαζί της. Μπλέκει όμως τις συναρτήσεις με τα ασυνάρτητα μοιρολόγια του για το χαμό της αγαπημένης του και της Πόλης.

Ορίστε κάποια αποσπάσματα: "Δεκάς γαρ δυνάμει εστίν η τετράς, από της μονάδος ειρμώ κατά πρόοδον συντιθεμένη. Και πάλιν μονάς η αυτή, κατά σύνοδον το αγαθόν μοναδικώς περιέχουσα ... εκατόν γαρ και πεντήκοντα και τρία ... σχήμα τρίγωνον και εξάγωνον ... ο εκατόν αριθμός καθ’ εαυτόν, τετράγωνός εστιν. Ο δε πεντήκοντα τρίς, τρίγωνος και σφαιρικός. Ο γαρ εικοσιοκτώ μέν, τρίγωνος, σφαιρικός δέ, ο εικοστός πέμπτος. Πεντάκις γαρ πέντε, εικοσιπέντε".

ΟΧΙ ΟΤΙ ΟΛΑ ΑΥΤΑ ΕΓΙΝΑΝ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ….

Το παραπάνω κείμενο δεν αναφέρεται σε πραγματική ιστορία αλλά γράφτηκε ως απάντηση σε ένα φίλο που σε κάποιο σεμινάριο τους “την έμπαινε” κάποιος εναντίον του “Βυζαντίου”.

3-2001

Ο κύριος καθηγητής όταν μου ζήτησε να σας πω δυο λόγια για το συγγραφικό έργο του Ρωμανίδη μου είπε κάτι για fan του Ρωμανίδη. Fan του Ρωμανίδη; … Οπαδός; Αν υπήρχε ανάγκη ντε και καλά να ταξινομηθώ ως οπαδός τότε θα μπορούσα ίσως να χωρέσω στους οπαδούς … του μηδενός και της ζωής, του μηδενός για τη ζωή, της ζωής που αργά ή γρήγορα χαρίζεται όταν παραμένεις στο μηδέν, της χαράς της ζωής που αναβλύζει από το μηδέν. Είμαι ένας λογοκρατούμενος λογοκράτης αναζητητής του λόγου του οποίου η καρδιά χρειάζεται επειγόντως τεχνητό βηματοδότη. Ένας λογοκράτης που η διάνοια του ηδονίζεται από τη λογική διαύγεια της σκέψης π.χ. του Κάρλ Πόππερ και του Ρωμανίδη· που συγκινείται από τον μαρτυρικό, μοναχικό αγώνα του Λούντβιχ Βιττγκενστάιν για σαφήνεια και αγάπη· που τον έχει διδάξει πολλά η πραγματογνωσία του Ν. Γ. Πεντζίκη· που ελπίζει στις ευχές του π. Παΐσιου με τη βιτγκενσταϊνική σκέψη· που θάθελε να εμπνέεται από τη μυθική, ποιητική έκφραση της επιστημονικής εμπειρίας των Πατέρων και της Βίβλου· που ενθουσιάζεται από την ασκητική αγάπη και ζωή της γερόντισσας Γαβριηλίας· που τον καθηλώνει η πλήρης σαφήνειας έκφραση του π. Σωφρονίου Σαχάρωφ· που σφράγισε τη ζωή του ο άγιος Σιλουανός με την αγάπη του, την δογματική του συνείδηση και τη λακωνική του οδηγία, “κράτα το νου σου στον Άδη και μη απελπίζεσαι”.

Η περί Θεολογίας θεωρία του Ρωμανίδη θα μπορούσε κανείς να πει ότι είναι “γραμμική” όπως και η περί Ιστορίας θεωρία του (Ρωμηοσύνη). Η ζωή πολύ απέχει από την απλότητα και “αφέλεια” των γραμμικών εξισώσεων. Είναι πολύ πιο πολύπλοκη και απροσδιόριστη θα έλεγα χαοτική. Άλλο αυτό όμως και άλλο η εξ απόψεως σημείων ορθότητα ή αστοχία της x περί θεολογίας ή περί Ιστορίας θεωρίας. Μόνο παίζοντας και εμπαίζοντας κανείς, την αυτού εξοχότητα τον εαυτό του πρώτα απ’ όλα, έχει ελπίδα -ίσως- να μάθει και για το χάος, το σκάνδαλο, τη τρέλα της ζωής, μέσα από μύθους και εικόνες, με σύμβολα … ποιητικά, εν παραβολαίς, στην πράξη, στο πετσί του, εμπόνως.

Η διδασκαλία της Εκκλησίας κυρίως έχει γραμμική μορφή και γιαυτό μιλάει για “μωρία του κηρύγματος”. Είναι σαν τις πινακίδες στο δρόμο, γράφει “Θεσσαλονίκη 90 km”. Αν νομίσεις ότι μελετώντας την πινακίδα θα γνωρίσεις τη Θεσσαλονίκη αστόχησες. Αν πεις αφού δεν με πληροφορεί για τη Θεσσαλονίκη την πετάω, πάλι αστόχησες. Η ορθή χρήση της είναι να την υπακούσεις, να βρεις και να βαδίσεις τον δρόμο και τότε θα γνωρίσεις από πρώτο χέρι τη Θεσσαλονίκη. “Για να βρούμε τη θέση μας στον κινηματογράφο δεν είναι αναγκαίο να πάρουμε από το ταμείο ένα μικρό αληθινό πλάνο της αίθουσας, ακρεί ένα εισητήριο με τον αριθμό της θέσης μας”. Εν ολίγοις το πρόβλημα δεν έγκειται στην γραμμικότητα της θεολογίας αλλά στο λάθος τρόπο χρήσης της, στην αυτονομοεγωκεντρικορθολογική τάση των ακροατών να καταλάβουν χωρίς να περιμένουν να λάβουν πρώτα, να καταλάβουν χωρίς να έχουν δει.

Μόνο ο θεούμενος -αν υπάρχει Θεός και αν υπάρχει θέωση- προσεγγίζει την πραγματική πραγματικότητα και γιαυτό η Θεολογία λέγεται επιστήμη επιστημών γιατί η θέωση -αν υπάρχει Θεός και αν υπάρχει θέωση- είναι η μόνη περίπτωση επαφής με την πραγματική πραγματικότητα. Φυσικά αν δεν υπάρχει Θεός και θέωση τότε η Θεολογία είναι απλώς μπαρούφα μπαρουφών! Όπως και είναι γενικά η θρησκεία, στην καλύτερη περίπτωση. Η θρησκεία είναι νευροβιολογική ασθένεια, τονίζει χαριτωμένα ο Ρωμανίδης. Είναι η αποτυχημένη προσπάθεια του θνητού να αντιμετωπίσει το θάνατο.

Οι θρησκευάμενοι τη σήμερον ημέρα και πάντοτε, ήταν, είναι και θα είναι επιρρεπείς στο να πιστεύουν. Ο άγιος Διάδοχος όμως πολλούς αιώνες πριν οι εν Εσπερία θνητοί κατακτήσουν το θετικιστικό τρόπο σκέπτεσθαι έγραφε: “ο πιστεύων μόνον και μη ων εν τη αγάπη ουδέ αυτήν την πίστιν ην δοκεί έχειν, έχει. Ελαφρότητι γαρ τινι πιστεύει νοός” (ΦΙΛΟΚΑΛΙΑ Ά τόμος σελ. 240). Είναι αλαφρής, πώς να το κάνουμε; Και ο Μάρκος και ο Ησύχιος –μαζί με τον Αϊνστάιν- τονίζουν, “ο μη γινώσκων την αλήθειαν, ουδέ αληθώς πιστεύειν δύναται. Η γάρ γνώσις, κατά φύσιν προηγείται της πίστεως” (ΦΙΛΟΚΑΛΙΑ Ά τόμος σελ. 103 και 150).

Δεν έχει δικαίωμα ο θνητός να οικοδομεί Μεταφυσική και κανείς δεν έχει όρεξη σήμερα που υπάρχουν τόσο ωραία και ελκυστικά πράγματα για να γλεντήσει ο καθείς την ζωή του, αρκεί να διαθέτει χρήματα, πολλά χρήματα, κανείς δεν έχει όρεξη να ακούει και να διαβάζει φαντασιακές φαντασιώδης φαντασιώσεις φαντασμένων ευφάνταστων, κοινώς βλακείες. Ο κοσμάκης το έχει πιάσει το νόημα “δη δει χρημάτων” γιατί όπως λέει και μια βουλγάρικη παροιμία, κατά Κουστουρίτσα, “ότι δεν γίνεται με χρήματα γίνεται με πολλά χρήματα”. Αν έχει λοιπόν κανείς να προτείνει κάτι άλλο που μπορεί να μετατρέψει τη ζωή του θνητού αχθοφόρου του καθημέραν βίου σε πανηγύρι (τίποτα ας πούμε σαν την θεία Χάρη – αν υπάρχει …) θα υπάρξουν αυτιά ευήκοα αλλιώς … άλλα λόγια να αγαπιόμαστε. Καλύτερα να το κλείσουμε το “Μαγαζί”, να σταματήσουμε να δουλεύουμε ψιλό γαζί τον κοσμάκι και να πάμε σε κανένα Σουπερμάρκετ, στους σύγχρονους ναούς του σύγχρονου και πανάρχαιου θεού, του Μαμωνά, να βάλουμε μετάνοια στα πατατάκια, τα γαριδάκια, τη coca cola, να ζήσουμε δηλαδή όσο προλαβαίνουμε, ότι μας έχει μείνει ως επί γης ζωή και εν ανθρώποις ευδαιμονία.

Ποιος μπορεί να ισχυρισθεί ότι έχει δει το Ον; Και να υπάρχει δεν μπορούμε να το προσεγγίσουμε ιδίοις μέσοις οπότε πες πως δεν υπάρχει. Το μόνο που υπάρχει είναι τα πράγματα. Η πατερική Θεολογία όμως είναι εμπράγματος γνώση –αν υπάρχει Θεός, αν υπάρχει θέωση και αν οι Πατέρες γνωρίζουν τη μέθοδο για την πραγμάτωσή της.

Κεντρικό σημείο της, ας πούμε, θεολογίας του Ρωμανίδη είναι το κεντράρισμα στη διάκριση των δύο φωτισμών: φωτισμός της λογικής ενέργειας, της διάνοιας, της λογικής, του μυαλού δια της παιδείας και φωτισμός της νοερής ενέργειας, του νου, της καρδιάς, δια της παιδείας του Θεού.

Ο π. Ρωμανίδης έχει μια θέση που επιστέφει την όλη θεολογία του: Ο σκοπός της Εκκλησίας είναι να θεραπεύσει τον άνθρωπο από την πνευματική ασθένεια που προέκυψε από την Πτώση (αυτή η πνευματική αρρώστια χαρακτηρίζεται από την αναζήτηση της ευδαιμονίας) και να του δώσει τη δυνατότητα να γνωρίσει τον Θεό μέσω της εμπειρίας της θέωσης. Μια δευτερεύουσα θέση του, που απορρέει από την πρώτη, είναι πως οι δογματικές διαμάχες στην ιστορία της Εκκλησίας προκαλούνται από αυτούς που δεν κατανοούν τη λειτουργία της ως πνευματικού νοσοκομείου. Έτσι, η πραγματική διαφορά με τη Δύση είναι η απώλεια αυτής της κατανόησης, η οποία συνέβη γιατί στη Δύση κάποιες πολιτικές δυνάμεις μετέτρεψαν τους εκκλησιαστικούς θεσμούς σε απλούς πολιτικούς θεσμούς.

Το Σχίσμα άρχισε το 809 ως σχίσμα μεταξύ Ρωμαίων και Φράγκων. “Τῷ 809 ὁ Κάρολος συνεκρότησε μεγάλην Σύνοδον ἐν Ἀκυϊσγράνῳ τῆς Ἱεραρχίας τῶν Φράγκων, ἥτις ἐθέσπισεν ὡς δόγμα τήν γενομένην περί τό 780 προσθήκην τοῦ Filioque καί ἀφώρισε τούς μή συμφωνούντας”. Ο πρώτος που αντέδρασε στην προσθήκη ήταν ο τότε Πάπας Ρώμης Λέων ο Γ’ ο οποίος είχε στέψει νωρίτερα, τα Χριστούγεννα του 800 τον Καρλομάγνο “Αυτοκράτορα των Ρωμαίων” ... “Ο φραγκόφιλος Πάπας Ἀναστάσιος (855-858), … γράφει τά ἑξῆς εἰς τόν ὑπ’ αὐτοῦ συγγραφέντα βίον Λέοντος Γ'· "οὗτος, κατά ζῆλον, καί ἐπί προφυλακῇ τῆς ὀρθοδόξου πίστεως, ἐπί δυσίν ἀσπίσιν ἀργυραῖς ἐπέταξεν ἐπιγραφῆναι τό Σύμβολον ἑκατέρωσε· θατέρᾳ μέν γράμμασιν Ἑλληνικοῖς, Λατινικοῖς δέ θατέρα, δεξιόθεν τε καί ἀριστερόθεν ἐπῃωρημέναις, ἄνωθεν τῆς εἰσόδου τῆς εἰς τό Λείψανον· ὧν ὁ σταθμός λιτρῶν μεν 94, οὐγκιῶν δέ 6". Πρόκειται περί τοῦ λειψάνου τοῦ ἁγίου Παύλου”. Επίσης: “Ὁ φραγκολατῖνος θεολόγος Πέτρος Δαμιανός (1007-1072) γράφων περί ἐκπορεύσεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος πληροφορεῖ ὅτι εἶδεν ὁ ἴδιος εἰς Ρώμην τό ἐν λόγῳ Σύμβολον ἄνευ Filioque”. Ο τότε Πάπας Λέων ο Γ’ ανήρτησε το Σύμβολο σε δύο αργυρές πλάκες στα λατινικά και τα ελληνικά χωρίς την προσθήκη του Filioque. Μέχρι τις αρχές του 11^ου αιώνα στη Ρώμη γινόταν ένας άνισος αγώνας μεταξύ των Ρωμαίων ορθοδόξων και των Φράγκων για το ποιος θα κατορθώσει να ελέγχει τον Θρόνο της, την αγία Έδρα. Τελικά υπερίσχυσαν οι Φράγκοι και το 1054 επέβαλαν τις κακοδοξίες τους μετατρέποντας το ήδη υπήρχον Σχίσμα μεταξύ δυτικών Ρωμαίων και Φράγκων σε Σχίσμα μεταξύ Πρεσβυτέρας και Νέας Ρώμης.

Ο Θεός σέβεται το πλάσμα του και δεν του "αλλάζει τα φώτα" στη διάνοια με τον φωτισμό του νοός και αν ο θνητός αφελώς επιμένει σε “μη πατερική ανάγνωση των πατερικών κειμένων”, για χρόνο ικανό ή και για όλο τον επίγειο βίο μπορεί να τον αφήνει σε κατάσταση ημιτελούς γνώσεως, μη πατερικής αναγνώσεως, χωρίς να του δωρίζει δηλαδή δογματική συνείδηση, Κύριος οίδε γιατί. Αυτό άλλωστε εξηγεί το πως είναι δυνατόν ο Ιερός Αυγουστίνος να είναι αναγνωρισμένος άγιος και από την καθ'  ημάς Ανατολή την στιγμή που φαίνεται από τα κείμενα του να έχει πετάξει τόσα θεολογικά "τούβλα".

Τον αναγνωρίζει τον 4ο αιώνα ο ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΣ ΚΥΡΟΥ. "Του αγιωτάτου επισκόπου Αυγουστίνου".

Τον αναγνωρίζει τον 5ο αιώνα Flavius Justinianus Imperator. "Ο εν αγίοις Αυγουστίνος επίσκοπος εκ της των Άφρων χώρας", "ο εν αγίοις δε Αυγουστίνος", "ο εν αγίοις Αυγουστίνος επίσκοπος εκ της των Άφρων χώρας", "ο εν αγίοις Αυγουστίνος", "των γραφέντων παρά Αυγουστίνου του της οσίας μνήμης επισκόπου εν Αφρική γενομένου", "ο αυτός της οσίας μνήμης Αυγουστίνος".

Τον αναγνωρίζει τον 7ο αιώνα ο συγγραφέας του έργου, CHRONICON PASCHALE, ΕΠΙΤΟΜΗ ΧΡΟΝΩΝ ΤΩΝ ΑΠΟ ΑΔΑΜ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΠΛΑΣΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΕΩΣ Κ ΕΤΟΥΣ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΕΥΣΕΒΕΣΤΑΤΟΥ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΥΠΑΤΕΙΑΝ ΕΤΟΥΣ ΙΘ ΚΑΙ ΙΗ ΕΤΟΥΣ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΝΕΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΥΙΟΥ ΙΝΔΙΚΤΙΩΝΟΣ. "Αυγουστίνου του της οσίας μνήμης επισκόπου εν Αφρική γενομένου", "ο αυτός της οσίας μνήμης Αυγουστίνος".

Τον αναγνωρίζει τον 9ο αιώνα ο Μέγας Φώτιος. ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΣΥΝΑΡΙΘΜΗΣΙΣ ΤΩΝ ΑΝΕΓΝΩΣΜΕΝΩΝ ΗΜΙΝ ΒΙΒΛΙΩΝ ΩΝ ΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΩΔΗ ΔΙΑΓΝΩΣΙΝ Ο ΗΓΑΠΗΜΕΝΟΣ ΗΜΩΝ ΑΔΕΛΦΟΣ ΤΑΡΑΣΙΟΣ ΕΞΗΙΤΗΣΑΤΟ ΕΣΤΙ ΔΕ ΤΑΥΤΑ ΕΙΚΟΣΙ ΔΕΟΝΤΩΝ ΕΦ' ΕΝΙ ΤΡΙΑΚΟΣΙΑ "περί τε της του αγίου Αυγουστίνου πίστεως", "του εν αγίοις Αυγουστίνου".

Και τέλος τον αναγνωρίζει ο Ιωσήφ Βρυέννιος (1350-1431). "ΤΑ ΕΥΡΕΘΕΝΤΑ", Λόγος εις τον Ευαγγελισμόν. "Φησί γαρ ο μεν άγιος Αυγουστίνος …".

Ο Ρωμανίδης τονίζει ότι μία βασική διαφορά μεταξύ Σχισματικών και Ορθοδόξων εστιάζει στο θέμα της ευδαιμονίας. Αυτοί θεωρούν ως σκοπό του ανθρώπου την ευδαιμονία και ημείς την φιλότιμη, ανιδιοτελή, αυτοπροσφορά. Okay but, η διατύπωση ότι σκοπός του ανθρώπου είναι η προσφορά και όχι η ευδαιμονία χτυπάει ολίγον άσχημα στα αυτιά του κοινού θνητού, σκοτεινιάζει η ατμόσφαιρα και αρχίζει να μυρίζει κλεισούρα, σκοταδισμό, και ύπουλη προπαγάνδα των ντόπιων και ξένων μονοπωλίων της εξουσίας. Ίσως, λοιπόν, μπορεί να λέγεται ότι, ναι, σκοπός του ανθρώπου είναι η ευδαιμονία, αλλά το πρόβλημα μετατίθεται στο, ποια άποψη έχει κανείς περί ευδαιμονίας.

Η άστοχη, θεωρεί ευδαίμονα κατάσταση, την εν απολαύσεσι διαβίωση του θνητού, το πλημμύρισμα του σαρκίου από τη χημεία εκείνη, την μεταπτωτική, που ονομάζεται ηδονή (που εν είδει φυσικού νόμου διατηρήσεως του ισοζυγίου της ηδονοδύνης επισύρει ισόποσον μάζαν πόνου και οδύνης), την φίλαυτη εγωκεντρική αυτοϊκανοποίηση. Η άλλη, η ορθή, θεωρεί ευδαιμονία την εν χαρά, εμπνεύση τε και πληρότητι ζωής διαβίωση του μεταλλαγμένου κτήνους, του αετού, που έχει βρει το κόλπο να διατηρεί την πτήση της έμπνευσης, δια της αυθορμήτου, ανιδιοτελούς, αυτοπροσφοράς, δια της εκουσίου ταφής κοινώς. Σε αυτή την περίπτωση κυρίαρχη κατάσταση δεν είναι η απόλαυση αλλά η χαρά, που τελικά είναι απόλαυση εις το τετράγωνο, τον κύβο, ή καλύτερα εις την “ν”, όπου “ν” τείνει εις το άπειρο. Αυτή είναι η καθαυτού ευδαιμονία, το πατερικό “ευ ζειν”. Και πολύ σοφά ονόμασαν οι ελληνόφωνοι, την κατάσταση αυτή χαρά, τουτέστιν χάρισμα, κάτι δηλαδή που δεν είναι του χεριού σου αλλά σαν χάρισμα σου δίδεται, εξ ου και χάρη. Δεν είναι του χεριού σου μεν, αλλά από σένα εξαρτάται δε, αν όχι το να την αποκτήσεις, αλλά σίγουρα το να διαμορφώσεις τις συνθήκες, εκτελώντας κάποιες, άσχετες κατά την εκτίμηση του εφήμερου ξερόλα θνητού, ασκήσεις ώστε να επιτρέψεις και να διευκολύνεις την εμφάνιση της. Στο χέρι μας είναι να “φτιάξουμε ατμόσφαιρα”, να καθαρίσουμε την ατμόσφαιρα από τα νέφη των θλιβερών μας θελημάτων και θα ανατείλει και ο ήλιος όταν εκείνος κρίνει.

Στυφή η γεύση της είδησης περί μη ευδαιμονίας. Όμως, και ο αρχηγός της πίστεως ημών, κάπως έτσι μας τα είπε με το “ο θέλων οπίσον μου ελθείν αρράτω τον Σταυρόν αυτού και ακολουθείτω μοι”, και με τα περί στενής και τεθλιμμένης οδού. Δεν μίλησε για απολαύσεις και μισθούς αλλ’ όμως χώρισε τους προσερχόμενους σε τρεις κατηγορίες. Οι δούλοι, που ότι κάνουν το κάνουν από το φόβο της τιμωρίας. Οι μισθωτοί, που ότι κάνουν το κάνουν λόγω της επιθυμίας του μισθού. Και οι υιοί, που ότι κάνουν το κάνουνε από αγάπη. Αποδεκτά λοιπόν και τα κατώτερα στάδια των δια ευδαιμονιστικούς λόγους προσερχομένων. Απλώς στη Δύση το πρόβλημα μάλλον είναι ότι ξεχάστηκε, λησμονήθηκε, όχι διανοητικά μόνο αλλά βιωματικά κυρίως, λόγω του Σχίσματος, η κατηγορία των υιών. Κατά τα άλλα δεν είναι κατακριτέα η εκπεφρασμένη αναζήτηση της ευδαιμονίας σ’ Ανατολή και Δύση. Άλλωστε οι μόνοι που “καταφέρνουν” να ξεριζώσουν την υγειή επιθυμία των θνητών “να ζήσουν την ζωή τους” είναι οι εξ Ανατολών, επιστήμονες, ασκηταράδες της απόγνωσης, που κάνουν κόλπα ζόρικα εις τας Ινδίας, και οι αυτόχειρες.

Ο νευρολόγος-ψυχίατρος Δρ. Μπαλογιάννης αναφέρει: “Όταν τα επίπεδα της Ντοπαμίνης αυξάνονται για λόγους, πολλές φορές, ανεξαρτήτους της θελήσεως του ατόμου, το άτομο θα ζει μ’ ένα αίσθημα ΧΑΡΑΣ μέσα στην ψυχή του, θα είναι ΕΞΩΣΤΡΕΦΕΣ, θα είναι ΑΙΣΙΟΔΟΞΟ, θα επικοινωνεί με τους άλλους ανθρώπους γύρω του, θα παρουσιάζει μια ξεχωριστή λειτουργικότητα στο χώρο του. Θα αναπτύσσει δραστηριότητα στον τομέα του, ενώ αντιθέτως εάν η ΝΤΟΠΑΜΙΝΗ στο επίπεδο των συνάψεων είναι πολύ ελαττωμένη, το άτομο θα βρίσκεται σ’ ένα πέλαγο ΘΛΙΨΕΩΣ και ΑΠΕΛΠΙΣΙΑΣ. Θα διακατέχεται από μια ξεχωριστή ΕΣΩΣΤΡΕΦΕΙΑ και θα δείχνει μια εντυπωσιακή ΑΔΙΑΦΟΡΙΑ ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΓΕΓΟΝΟΣ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΕΤΑΙ ΣΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ, μέσα στον κοινωνικό χώρο”. Κάπως απλουστευτικά λοιπόν υπάρχουν πέντε καταστάσεις: 1) Η φυσιολογική –κανονικό επίπεδο ντοπαμίνης. 2) Η χαρά –αυξημένα επίπεδα ντοπαμίνης. 3) Η σχιζοφρένεια –υπερβολικά αυξημένη ντοπαμίνη. 4) Η θλίψη –μειωμένη ντοπαμίνη. 5) Η βαριά κατάθλιψη –σχεδόν απουσία ντοπαμίνης. Ο δυτικός άνθρωπος αγωνίζεται αγωνιωδώς στη ζωή του να κρατάει αυξημένα τα επίπεδα της ντοπαμίνης (ευδαιμονία). Η καθ’ ημάς παράδοση μαθαίνει τον θνητό να ζει με χαμηλά τα επίπεδα της ντοπαμίνης (μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι – θλίψη, πένθος για τις αμαρτίες) αλλά τον προειδοποιεί να αγωνιστεί να αποφύγει τη χειρότερη αμαρτία, την απελπισία. Να αγωνίζεται να κρατάει το νου στον άδη αλλά να αποφεύγει να “χτίζει αυθαίρετο” εκεί καταθλιβόμενος, εποικοδομώντας πάνω στη θλίψη με λογισμούς απελπισίας. Έτσι θεραπεύεται το ταλαίπωρο σαρκίο και ο θνητός γίνεται άνθρωπος, άνω θρώσκει, αναβλύζει όποτε χρειάζεται εν τη κοινωνία, δημιουργεί με έμπνευση και χαρά επειδή έχει κατασκευάσει τη τεχνητή του λίμνη. Κουράζεται να φέρνει το νερό, κουράζεται να χτίζει και το φράγμα και διαθέτει πλέον δυναμικό, εργοστάσιο παραγωγής πνεύματος! Έχοντας στο τσεπάκι του την άνευ ντοπαμίνης διαβίωση μόλις εμφανιστεί συνάνθρωπος αφήνει τον γάϊδαρό του χαλαρό και αναβλύζει η χαρά, η έμπνευση.

Το 1975 κυκλοφόρησε το βιβλίο του π. Ιωάννη Ρωμανίδη ΡΩΜΗΟΣΥΝΗ. Δυστυχώς κυκλοφόρησε πρόωρα. Έπρεπε να εκδοθεί μια γενιά αργότερα, μετά το 2000! Για να έχει κάποιες περισσότερες πιθανότητες να μην παρεξηγηθεί. Για να γίνουν κατανοητές οι ανατρεπτικές του πληροφορίες. Μια λεπτομέρεια που επιδείνωσε την κατάσταση ήταν ότι ο συγγραφέας του αν και θα μπορούσε να πλασαριστεί ως διωχθείς επί Χούντας (επί δύο χρόνια δεν επέτρεπε η Χούντα την είσοδό του στην Ελλάδα - είχε εκλεγεί καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ - επειδή ήταν κομμουνιστής …) κατέβηκε στις πρώτες κοινοβουλευτικές εκλογές μετά την πτώση της, υποψήφιος με την ΕΠΕΝ. Τελικά τα περί Ρωμηοσύνης λεγόμενά του θεωρήθηκαν ως ένας νέος εθνικισμός και πέθανε ο συγγραφέας πρόσφατα “αφορισμένος” από την ακαδημαϊκή κοινότητα και από κάθε σύγχρονο νεοέλληνα μελετητή που δεν θα ήθελε να χαρακτηριστεί χουντικός υπερεθνικιστής. Συχνά συγγραφείς αναφέρουν απόψεις του χωρίς να παραπέμπουν σε αυτόν είτε από προσωπική απέχθεια λόγω ψυχολογικών τραυμάτων (δεν δίσταζε να στηλιτεύει τους άσχετους περί τα θεολογικά αδυνατώντας να κατανοήσει την κουλτουροδιαπλοκή της νεοελληνικής διανόησης – ήταν ολίγον αμερικανάκι στα κοινωνικά) είτε για να μην “χαρακτηριστούν”. Εντυπωσιακό παράδειγμα είναι μια πρόσφατα (2001) εγκριθείσα από την Θεολ. Σχ. του ΑΠΘ διατριβή.

Στη σελίδα 37 στην υποσημείωση 2 της διατριβής του μας πληροφορεί ο κ. Πλεξίδας ότι ο όρος "βυζαντινός" είναι νεολογισμός. Στη σχετική βιβλιογραφία αναφέρει με σειρά, 1ο Το βυζαντινό κράτος, του Καραγιαννόπουλου, Θεσσαλονίκη 1993 (από όπου και παίρνει το κείμενο), 2ο το, Νόστος ασύμμετρου προσώπου, του Παύλου (1990, 1994), 3ο το, Μοντερνισμός και Βυζάντιο, της Άρβελερ, 1992, και κατόπιν αναφέρει τους Lossky, Runciman, Mπέγζο, και Γιανναρά για έργα τους που εκδόθηκαν από το 1980 μέχρι το 1996. Ο Παύλου στην σχετική υποσημείωση 1 της σελίδας 157 του Β' τόμου του Νόστου ... γράφει: Συστηματική τεκμηρίωση των ανωτέρω μπορεί ο αναγνώστης να βρει στα βιβλία, 1) Κ. Σιμόπουλου, Ξενοκρατία, 1990, 2) π. Ιωάννου Ρωμανίδη, ΡΩΜΗΟΣΥΝΗ, 1975 και μετά αναφέρει τους Γιανναρά, Γιαννακόπουλο, Ράνσιμαν, Κασσίρερ. Χρονολογικά προηγείται όλων, το βιβλίο ΡΩΜΗΟΣΥΝΗ του π. Ιωάννη Ρωμανίδη ο οποίος, ως γνωστόν, πρωτοκυκλοφόρησε στη βαθιά αρχαιονυχτωμένη Ελλαδίτσα μας αυτή τη τόσο σημαντική πληροφορία. Από τότε πολλοί αναμεταδίδουν την πληροφορία αλλά ελάχιστοι με ευγνωμοσύνη μνημονεύουν τον πρώτο αποκαλύψαντα.

Έπρεπε να κυκλοφορήσουν πρώτα τα περί παγκοσμιοποίησης για να υπάρχει ελπίδα να κατανοηθούν τα περί Ρωμηοσύνης σωστά ακόμη και από τον ίδιο τον Ρωμανίδη!

Ωραίο ανέκδοτο κι αυτό, “το Οικουμενικό Πατριαρχείο καταδίκασε την αίρεση του Εθνοφυλετισμού!” Φαντάστηκες ποτέ Οικουμενικό Πατριάρχη Βούλγαρο;

Από την αίρεση του εθνοφυλετισμού πρώτοι προσεβλήθησαν οι ελληνόφωνοι ρωμηοί του Οικουμενικού Πατριαρχείου και άρχισαν να αντιμετωπίζουν, αυτοί οι τάχα original, τους κατά τόπους δίγλωσσους (σλαβόφωνους, βλαχόφωνους, αρβανιτόφωνους, αραβόφωνους ρωμηούς) ως imitation. Το ότι ο όρος Fanariot είναι απεχθέστατος και ύβρις για τους μη ελληνόφωνους κατοίκους των Βαλκανίων δεν οφείλεται μόνο στην ανθελληνική προπαγάνδα του Πανσλαβισμού. Έβαλαν και οι ημέτεροι το χεράκι τους. Κατά το δεύτερο μισό του 19^ου αιώνα όταν η ρωσική προπαγάνδα καλλιέργησε τον βουλγαρικό και αραβικό εθνικισμό “ξύπνησε” το Πατριαρχείο και καταδίκασε τον εθνοφυλετισμό δυστυχώς (από όσο ξέρω) μόνο των άλλων ... Αν η απόφαση εκείνη ξεκινούσε με αυτοκριτική θα ήταν πολύ πιο πειστική και αποτελεσματική.

Φυσικά και είναι αδιανόητο να γίνει Οικουμενικός Πατριάρχης κάποιος Βούλγαρος. Κάποιος δηλαδή που έχει μολυνθεί από το εθνοφυλετικό ιδεολόγημα και αυτοπροσδιορίζεται εχθρικά έναντι του Ελληνισμού. Όπως είναι αδιανόητο να γίνει και κάποιος ομοιοπαθής Έλληνας (που κατανοεί τον Ελληνισμό σαν φυλετική διαδοχή) ή Αλβανός ή Κούρδος. Μπορεί όμως να γίνει ο οποιοσδήποτε Ρωμηός οποιασδήποτε καταγωγής. Άλλωστε, τω καιρώ εκείνω, γινόταν, όχι μόνο Πατριάρχης αλλά και Αυτοκράτορας, κάθε Ίσαυρος (περίπου Κούρδος) ή Αρμένιος ή όποιος άλλος τυχαίος σλαβογενής και γενικά αλλογενής Ρωμηός. Κάτι ίσως ήξερε εκείνος ο καημένος ο Φαλμεράγιερ, που του όρμηξαν οι αιρετικοί (βλ. ενθοφυλετισμός) Νεοέλληνες - γνήσιοι απόγονοι τάχαμου του Περικλέους - Αρβανίτες. Εξ επόψεως Ελληνισμού και Ρωμηοσύνης δεν έχει καμμιά απολύτως σημασία η φυλετική καταγωγή αλλά αυτό που μετράει είναι ο εκούσιος αυτοπροσδιορισμός κατά το γνωστό του Ισοκράτους, “καί μᾶλλον Ἕλληνας καλεῖσθαι τούς τῆς παιδεύσεως τῆς ἡμετέρας ἢ τούς τῆς κοινῆς φύσεως μετέχοντας”.

Στην νεοαπελευθερωθήσα χώρα πρόλαβαν οι αρβανιτόφωνοι (από το 1821 μέχρι το 1912) να εξελληνισθούν (γλωσσικά το εννοώ) πλήρως και στη συνέχεια αντιμετώπιζαν τους υπόλοιπους δίγλωσσους ομογενείς τους ως “ιθαγενείς”, οι πατριδοκάπηλοι. Εξαιρέθηκαν οι τουρκόφωνοι μετά τον ερχομό τους στην ελλαδική επικράτεια (τον καιρό της εκστρατείας στην Μικρά Ασία έτυχαν και αυτοί αναλόγου μεταχειρίσεως) γιατί δεν υπήρχαν ομόγλωσσοι χριστιανοί συσπειρωμένοι γύρω από κάποιο νεοϊδρυμένο εθνικό κέντρο, θυγατρικό ξένης προπαγάνδας, όπως για τους σλαβόφωνους ήταν η Βουλγαρία, η Σερβία και πρόσφατα τα Σκόπια, για τους βλαχόφωνους η Ρουμανία, για τους αρβανιτόφωνους η Αλβανία και για τους αραβόφωνους τα διάφορα αραβικά κράτη της Μέσης Ανατολής. Επίσης εξαιρέθηκαν και οι εκ Πόντου γιατί το γλωσικό τους ιδίωμα θεωρήθηκε γνήσιον τέκνον της αττικής διαλέκτου πράγμα που για την ρατσιστική λογική του νεοελληνικού εθνικού ιδεολογήματος σήμαινε πιστοποίηση φυλετικής καθαρότητας και γνήσιας αρχαιοελληνικής καταγωγής.

Ο ερχομός εκατοντάδων χιλιάδων προσφύγων εκ Πόντου ήταν μεγάς κίνδυνος για τους “εκσυγχρονιστές” της εποχής. Το πλήθος αυτό των συσπειρωμένων και δυναμικών ρωμηών που κυκλοφορούν ακόμη με την σημαία τους, τον ρωμαϊκό αετό (δεν είναι δικέφαλος γιατί ο δικέφαλος καθιερώθηκε μετά το οριστικό Σχίσμα και εκεί στις αποκομμένες εσχατιές του Πόντου δεν εκσυχρονίστηκαν) σε κάπως λαϊκή έκδοση, και θυμούνται ακόμη το στιχάκι “η Ρωμανία κι αν έπεσε ανθεί και φέρει κι άλλο” θα άλλαζε τις ισορροπίες και θα προκαλούσε αφύπνιση της ρωμαίϊκης συνείδησης. Γιαυτό το λόγο τους έριξαν την πεπονόφλουδα του γνήσιου απόγονου των ενδόξων ημών προγόνων. Έτσι ξεχάστηκε η ρωμαίϊκη συνείδηση και καλλιεργήθηκε ένας ακόμη ρατσισμός γόνιμο εργαλείο στην πολυδιάσπαση των Ρωμηών της Ανατολικής Μεσογείου. Ο Ρωμηός λοιπόν εκ Πόντου που ψιλοθυμάται τη Ρωμανία του, θα μπορούσε κάλλιστα να εχθρεύεται ως αλλόφυλο τον βλαχόφωνο, αρβανιτόφωνο ή σλαβόφωνο Ρωμηό των Βαλκανίων τα οποία μέχρι τα μέσα του 19^ου αιώνα λεγόντουσαν Ρούμελη δηλαδή Ρωμανία. Και όλοι μαζί οι προαναφερθέντες θα μπορούσαν να θεωρούν Άραβες χριστιανούς άρα αλλόφυλους και ξένους τους Roum Ortodox, τους Ρωμαίους Ορθόδοξους (όπως μέχρι σήμερα αυτοαποκαλούνται) το 30% των Παλαιστινίων και τους λοιπούς ορθόδοξους της Συρίας, του Λιβάνου και γενικά της Μέσης Ανατολής.

Απόσπασμα από απομαγνητοφωνημένη ομιλία του Ρωμανίδη: “Tη πατερική διδασκαλία τη βρίσκει κανείς κατεσπαρμένη εις τα συγγράμματα των Πατέρων αλλά κυρίως εις τα συγγράμματα του Συμεών του Νέου Θεολόγου, όλων των οπαδών του Συμεών του Νέου του Θεολόγου και μεταξύ των λεγομένων Ησυχαστών.

Και τι είναι αυτή η παράδοσις; Είναι απλουστάτη, πάρα πολύ απλή: όταν υπάρχουν αμφιβολίες περί των συγγραμμάτων περί αστρονομίας, τότε παίρνουμε τα τηλεσκόπια, και με τα τηλεσκόπια επιβεβαιώνωμεν την ερμηνεία την σωστή περί των βιβλίων περί της Αστρονομίας και κοιτάζει ο ένας, κοιτάζει ο άλλος, κοιτάζει ο άλλος και τα λοιπά και όσοι ελέγχουν με τα τηλεσκόπια και τα ραδιοτηλεσκόπια και ούτω καθ’ εξής … λέγουν άαα! αυτή είναι η έννοια αυτών των γραφομένων, αυτή είναι η έννοια, το είδες όταν κοίταξες από το τηλεσκόπιο; Αυτή είναι η ερμηνεία, και συνεχίζεται η σωστή ερμηνεία μέσω των ετών, διότι υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι βλέπουν και ξεύρουν να χρησιμοποιήσουν τα τηλεσκόπια και τα ραδιοτηλεσκόπια και … αυτά τα μηχανήματα με τα οποία μετρούν ανάλογα με το χρόνο του φωτός τα σπέκτογκραμς δηλαδή στα αγγλικά, σπέκτογκραμς, και τα λοιπά, και πώς μετρούν ακόμα και την σύνθεση την υλική και την ταχύτητα μετράν με αυτά και ούτω καθ’ εξής.

Λοιπόν, έτσι και εις την παράδοσιν οι Πατέρες … οι Πατέρες των Πατέρων ημών εις την Παλαιά Διαθήκη, οι Προφήται έχουν την θέωση χωρίς την ανθρωπίνη φύση του Χριστού μετά οι Απόστολοι έχουν και αυτοί θέωση με ανθρωπίνη φύση του Χριστού, μετά την Πεντηκοστή έχουμε και άλλο είδος θέωση με τις εμπειρίες που έχουν μετά την θέωση και εφόσον εις την Εκκλησία συνεχίζεται η ίδια εμπειρία της Πεντηκοστής που δεν έχει τελειώσει, και εφόσον δεν έχει τελειώσει η εμπειρία της Πεντηκοστής γι’ αυτό και καθοδηγούνται οι επίσκοποι που έχουν αυτή την εμπειρία, εις την ιδίαν εμπειρία και ξέρουν τι λένε. Λοιπόν, γι’ αυτό η ορθόδοξη πατερική θεολογία μοιάζει με την σημερινή βιολογία, χημεία και αστρονομία και ιατρική επιστήμη και ούτω καθ’ εξής, και κατ’ αυτό τον τρόπο συνεχίζεται εμπειρικά η παράδοσις της Εκκλησίας. Και τελικά ποια εμπειρία; Ότι συνεχίζονται οι θεραπείες, οι άνθρωποι θεραπεύονται, οι άνθρωποι συνεχίζουν να μανθάνουν την αλήθειαν, από την αστρονομία και από την ιατρική επιστήμη, βιολογία και ούτω καθ’ εξής δηλαδή από την εμπειρία του φωτισμού, που είναι η θεραπεία της προσωπικότητος του ανθρώπου και από την εμπειρία της θεώσεως που είναι το τηλεσκόπιο και το μικροσκόπιο και ούτω καθ’ εξής της ορθοδόξου θεολογίας, και γι’ αυτό το λόγο πιστεύουμε ότι βαδίζωμεν τον καλόν τον δρόμον και βρισκώμεθα ακόμη μέσα εις την παράδοσιν.

Τώρα, εάν οι αστρονόμοι χάσουν το τηλεσκόπιο και δεν ξέρουν πλέον πώς να χειριστούν τα διάφορα όργανα της αστρονομίας, κατήντησαν βέβαια από αστρονόμοι αστρολόγοι. Και εφόσον έχουν γίνει αστρολόγοι αυτοί, και απατεώνες γιατροί οι άλλοι και ψεύτικοι βιολόγοι οι άλλοι και ούτω καθ’ εξής, εκείνοι που δεν χειρίζονται πλέον τα επιστημονικά όργανα της ορθοδόξου θεολογίας είναι αστρονόμοι θεολόγοι ή αστρολόγοι θεολόγοι; Αυτό είναι το μεγάλο ερώτημα … από επιστημονικής απόψεως. Εάν κανείς πιστεύει ότι η αδυναμία αυτή καλύπτεται με το να συνέρχεται σε συνέδριον … Δηλαδή, εάν οι αστρονόμοι ξεχάσουνε πλέον τα όργανα της αστρονομίας και απλώς φυλάνε τα βιβλία της αστρονομίας, και αρχίζουν παρερμηνείες, παρερμηνείες, θα ερμηνεύσουν σωστά τα βιβλία περί αστρονομίας επειδή συνήλθαν σε συνέδριο; Ρωτάω δηλαδή … σε συνέδριο; Το συνέδριο, δηλαδή, θα είναι εκείνο που θα κάνει σωστά την αστρονομία … δηλαδή θα ανεβάσει την αστρολογία σε αστρονομία; Το συνέδριο δηλαδή είναι εκείνο που θα το κάνει; Ή θα είναι συνέδριο αστρολόγων; Λοιπόν, οι ιατροί κληρονόμησαν από το παρελθόν, τα όργανα της ιατρικής επιστήμης, … ο ακτινογράφος … δηλαδή, έχωμεν όλα τα όργανα για χειρουργικές επεμβάσεις, έχωμε τα ακτινογραφικά μηχανήματα, έχωμε τα νοσοκομεία, έχωμε όλα τα δωμάτια για χειρουργικές επεμβάσεις και ούτω καθ’ εξής, και αν από αυτά εξαφανιστούν οι γιατροί που ξέρουν να χρησιμοποιούν όλα αυτά τα όργανα, και έρχονται … οι κύριες Μαρίκες από τα χωριά που κάνουν πρακτική ιατρική, καταλάβατε; και το κράτος αναθέτει σ’ αυτές τις κύριες Μαρίκες, δηλαδή, να αναλάβουν τα πανεπιστήμια να διδάξουν τους φοιτητές, που σχεδόν έχει γίνει, δηλαδή, αυτό πράγμα, δηλαδή.

Ή ας υποθέσωμεν ότι κατήντησαν οι ιατροί να μη ξέρουν πλέον να χρησιμοποιήσουν αυτά τα όργανα, αλλά τα χρησιμοποιούν, έτσι, κουτουρού κουτουρού δηλαδή τα χρησιμοποιούν και έρχονται γιατροί στο νοσοκομείο … ε, κάνουν εκεί κάτι ακτινογραφίες, ο ακτινολόγος έχει τελειώσει το πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης το 1870, γι’ αυτό δεν ξεύρει να διαβάσει τις ακτινογραφίες κάνει κακές διαγνώσεις και ο γιατρός, το αποτέλεσμα, κάνει κακές χειρουργικές επεμβάσεις, και ούτω καθ’ εξής δηλαδή, καταλάβατε; και εδώ αντί να θεραπεύονται οι άνθρωποι, έχουμε ποσοστό θεραπείας … οι 90% πεθαίνουν οι 10% δηλαδή θεραπεύονται. Ενώ αλλού οι 90% θεραπεύονται και εις την Ελλάδα οι 10% θεραπεύονται, δηλαδή, καταλάβατε; Λοιπόν οι έλληνες ιατροί, δηλαδή, εάν κάνουν συνέδριον, θα αυξήσουν την επιτυχία σε 90%, 100%; Δηλαδή σε τι ωφελεί το συνέδριον γιατρών που δεν ξέρουν την ιατρική τους επιστήμη, δηλαδή; σε τι δηλαδή ωφελεί; Με παρακαλουθείτε;

Έ; Λοιπόν, ως ερευνητής, ως ερευνητής όχι ως ορθόδοξος χριστιανός, ως ερευνητής θέτω θέμα: δηλαδή εάν εκείνος ο επίσκοπος ο οποίος πήρε το δίπλωμα του … εάν έπαιρνε ότι του άξιζε … δεν θα έπαιρνε ποτέ το δίπλωμα του, αλλά επειδή ο μητροπολίτης του συνέχεια τηλεφωνούσε όλους τους καθηγητάς … και πήρε το δίπλωμα με 5 ενώ δεν του άξιζε ούτε 0 ας πούμε, καταλάβατε; αυτός δηλαδή μαζί με άλλους εβδομήντα τέτοιους επισκόπους αν συνέλθουν σ’ ένα επισκοπικό συνέδριο που λέγεται σύνοδος θα βγάλουν σωστές αποφάσεις, δηλαδή; Επειδή κατέβηκε το Πνεύμα το Άγιον; Ή είναι παράλληλη υπόθεσις με την υπόθεσιν όλων των άλλων θετικών επιστημών; Σε τι διαφέρει δηλαδή η θεολογία από τις άλλες θετικές επιστήμες; Με παρακολουθείται; Ά; Διότι φοβούμαι πολύ ότι σας λέγω, δηλαδή, πράγματα που είναι λιγάκι έτσι σοκ πώς να του πούμε δηλαδή, ε, είναι σοκ δηλαδή έτσι είναι. Αλλά, είμαι υποχρεωμένος όμως ως ερευνητής και ιστορικός, διότι η δική μου η ειδικότης είναι η Ιστορία, ως ιστορικός είμαι υποχρεωμένος. Όταν κάνω ιστορική έρευνα, και βρίσκω ορισμένα πράγματα είμαι υποχρεωμένος να σας ενημερώσω, δηλαδή έτσι; Να σας ενημερώσω. Δηλαδή, επανερχώμεθα εις εκείνο που λέει ο Συμεών ο Νέος Θεολόγος, λέει, προ ετών για να γίνει κανείς Δεσπότης τη θεολογία έπρεπε να την κάνει βίωμα. Έ, τώρα το διαβάζουμε αυτό και νομίζουμε ότι θέλει να πει, νομίζουμε ότι θέλει να πει όταν λέει να κάνει βίωμα τη θεολογία σημαίνει να γίνουμε καλά παιδιά … όσοι τα βλέπουν σήμερα αυτά ταυτίζουν το βίωμα της θεολογίας με την ηθική. Ναι αλλά δεν είναι ηθική, δεν είναι ηθική. Το βίωμα της θεολογίας είναι η νοερά προσευχή και η θέωση όχι η ηθική. Γιατί η ορθόδοξη θεολογία δεν έχει ηθική έχει ασκητική, όχι ηθική, δεν υπάρχει ορθόδοξος ηθική, υπάρχει ειδωλολατρική ηθική, η οποία δεν είναι ανεκτή … και δεν ανήκει εις την ορθοδοξία, ανήκει σ’ όλον τον κόσμο. Επομένως το βίωμα της θεολογίας δεν είναι η ηθική, η ηθική είναι και των φιλοσόφων.

Δηλαδή οι κομμουνισταί δεν έχουν ηθική; Πώς δεν έχουν; Σήμερα πολλές φορές οι κομμουνισταί έχουν πολύ ανωτέρα ηθική σε πολλά θέματα από τους καπιταλιστάς, είναι γεγονός αυτό δηλαδή. Οι δικές τους αντιλήψεις είναι ανώτερες από αυτές των καπιταλιστών, σε πολλά θέματα. Και εδώ δεν πρέπει να κρυβόμαστε δηλαδή. Καλά, δεν μας αρέσει γιατί είναι άθεοι. Καλά, να τους βαρέσουμε πάνω εις τον αθεϊσμό, εις τον αθεϊσμόν τους, το δέχομαι, αλλά, εκεί όμως που κάνουν κάτι καλό, δεν μπορούμε να τους βαρέσουμε και εις το καλό που κάνουν δηλαδή, δεν είναι έτσι; αυτή είναι η πραγματικότης, καταλάβατε; Λοιπόν, αλλά και όπως έχω τονίσει, και εις τον αθεϊσμό τους, σε τι διαφέρουν από τους ορθοδόξους; Γιατί ο λόγος που είναι άθεοι είναι ακριβώς ο λόγος δια τον οποίον η Ορθοδοξία ισχυρίζετο μέχρι σήμερα ή μέχρι χθες ή προχθές, ισχυρίζετο ότι οι θεοί των θρησκειών δεν υπάρχουν, διατί; Διάβασε οποιοδήποτε κομμουνιστικό βιβλίο θέλεις. Και να δείτε εκεί ωραιότατα ανεπτυγμένα τα επιχειρήματα διατί δεν υπάρχουν οι θεοί των διαφόρων θρησκειών. Αλλά όμως εκεί στην επιχειρηματολογία τους δεν συμπεριλαμβάνεται και ο Θεός της Ορθοδοξίας, διατί; Διότι δεν γνωρίζουν τον Θεόν της Ορθοδοξίας. Διότι οι Ορθόδοξοι δεν πιστεύουν εις τον Θεόν δια τους ίδιους λόγους που πιστεύουν οι άλλοι εις τις φαντασιώσεις των, καταλάβατε;”

Οι φιλολογοθεολόγοι ονομάζουν την θεολογία επιστήμη επειδή μελετάνε τα κείμενα των Πατέρων. Αυτό όμως είναι η ουσία του φονταμενταλισμού. Θεμέλιο τα κείμενα. Για την παράδοση μας θεμέλιο δεν είναι τα κείμενα αλλά ο Χριστός και οι ζωντανοί φορείς της Παράδοσης αυτοί που μέσα τους ζει ο Χριστός, οι γενόμενοι σύμμορφοι Αυτού. Άλλωστε πολύ σωστά στον αγγλόφωνο κόσμο ποτέ ο φιλολογοθεολόγος δεν ονομάζεται scientist παρά μόνο scholar.

Απόσπασμα από απομαγνητοφωνημένη ομιλία του Ρωμανίδη: “Η ισότης των ανθρώπων από ορθοδόξου απόψεως, βασίζεται στο ότι ο καθένας έχει νοερά ενέργεια η οποία ξεχωρίζει από την λογική ενέργειαν. Οπότε ένας άνθρωπος ημπορεί να φτάσει στα ύψη της νοεράς ενεργείας, εις την θέωσιν, και εις την λογικήν του ενέργεια να είναι μηδέν. Εις την λογικήν ενέργεια να είναι μηδέν. Αυτό που λέμε εις το τροπάριο της Πεντηκοστής, της Αγίας Τριάδος: “ευλογητός ει Χριστέ ο Θεός …” κ.λπ. Πήρε ο Χριστός ψαράδες και τους ύψωσε στα ύψη της θεώσεως δηλαδή. Οι οποίοι έγιναν υπέργειοι, δηλαδή, και ξεπέρασαν όλους τους ανθρώπους στη θέωση, ποιοι; Οι αγράμματοι ψαράδες, δηλαδή. Αυτό πάει να πει, εξύψωσις εις την νοεράν ενέργειαν μέχρι την εμπειρία της Πεντηκοστής, και εξ απόψεως λογικής ενεργείας γιόκ. Εάν έδινε κανείς ένα μαθηματικό πρόβλημα εις τον απόστολον Πέτρο είναι βέβαιον ότι δεν θα ημπορούσε ποτέ να λύσει ούτε μαθηματικά προβλήματα, ούτε γεωφυσικά, ούτε πολιτικά κ.λπ. Παρά ταύτα όμως είναι ο κορυφαίος των Αποστόλων. Καταλάβατε;

Από το άλλο μέρος ημπορεί κανείς να φτάσει εις τα ύψη της λογικής διανοήσεως, και να είναι πλήρως καταρρακωμένος εις την νοερή ενέργεια και να έχει φτάσει στην πώρωση της καρδίας.

Απ’ τάλλο μέρος ημπορεί ένας να φτάσει εις τα ύψη της νοεράς τελειότητος και της λογικής τελειότητος διότι έχει σπουδαίαν παιδεία. Στα ύψη και των δύο.

Απ’ τάλλο μέρος όμως ημπορεί ένας να φτάσει εις το κατακόρυφον … πώς να το πούμε; Εις το κατώτατον όριον της λογικής ενεργείας, δηλαδή να είναι ντιπ ντιπ βλάκας, ανόητος και μπούφος, ξέρω γω τι, και να έχει πώρωση της καρδίας.

Από το άλλο μέρος ημπορεί ένας να είναι μισότρελος και να μη δουλεύει η λογική σωστά αλλά να έχει έναν πνευματικόν πατέρα, να τον αποδεσμεύσει από τις αδυναμίες που έχει εις την λογικήν, και να φτάσει μέχρι την θέωσιν ο άνθρωπος και να είναι και βλάκας δηλαδή, εξ επόψεως γραμμάτων.

Λοιπόν εξ απόψεως πνευματικής ισότητος υπάρχει απόλυτος ισότης των ανθρώπων, διότι όλοι οι άνθρωποι έχουν νοερά ενέργεια. Και τα ύψη της θεολογίας δεν έχουν σχέση με την λογική ενέργεια. Με παρακολουθείτε; Λοιπόν απ’ αυτής της απόψεως η ορθόδοξος θεολογία έχει μια ισότητα που δεν υπάρχει σε κανένα άλλο τομέα, διότι, ότι και να πούμε δεν θα υπάρξει ποτέ ισότητα εις την λογική. Διότι η λογική ενέργεια του ανθρώπου έχει σχέση με την φαιά ουσία, με τα κληρονομικά προβλήματα που έχει από τους γονείς κ.ο.κ. Ότι και να κάνουμε ο ένας δίνει εξετάσεις και μπαίνει στο Πανεπιστήμιο, ο άλλος δίνει δεκαπέντε φορές εξετάσεις, δεν μπαίνει στο Πανεπιστήμιο. κ.λπ. καταλάβατε; Αλλά όμως φαίνεται ότι απ’ αυτά ο άνθρωπος δεν υπάρχει ισότητα … αλλά όμως εις την θεολογία υπάρχει ισότητα. Οπότε πιο πολύ ισότητα ξέρουμε εμείς οι ορθόδοξοι θεολόγοι, απ’ ότι ξέρουν από την κοινωνία, καταλάβατε; Μετά ισότητα εις την τελειότητα σημαίνει και ισότητα εις τα πλούτη. Διότι πλούσιος γίνεται εκείνος ο οποίος φτάνει εις την θέωση, αλλά κατά κόσμον όμως γίνεται φτωχούλης δηλαδή, καταλάβατε; Οπότε ως πτωχός ισοπεδούται με όλους τους πτωχούς του κόσμου, και γίνεται ίσος με τους πτωχούς δηλαδή, με παρακολουθείται; Οπότε δεν υπάρχει κοινωνικό πρόβλημα απ’ αυτής της απόψεως, διότι δεν ταυτίζεται ποτέ με τον πλούσιον αλλά με τον φτωχό. Αυτό είναι αυτόματο εις την ορθόδοξον θεολογίαν και δεν ημπορεί να είναι να γίνει αλλιώτικα. Διότι εκείνος ο οποίος ταυτίζεται με τους πλουσίους … είναι απόδειξις ότι δεν έχει νοεράν προσευχήν. Διότι δια να έχει νοεράν προσευχήν πρέπει να ταυτισθεί με τους πτωχούς. Με παρακολουθείται;”

Απόσπασμα από απομαγνητοφωνημένη ομιλία του Ρωμανίδη: “Οπότε αυτό που συμβαίνει εις την ορθόδοξον θεολογία είναι ότι αναγνωρίζουμε τα ανθρωπολογικά θεμέλια της θεολογίας, λέμε ότι τα νοήματα και τα ρητά είναι καθαρά ανθρώπινα και ανθρωπομορφικά και προσθέτουμε ότι δεν έχουν ανταπόκριση προς την πραγματικότητα και έχουν προσωρινό χαρακτήρα. Καταλάβατε; Οπότε τα επιχειρήματα των λογικών θετικιστών … αυτοί που κάνουν φιλοσοφική γλωσσική ανάλυση, είναι η φιλοσοφία που επικρατεί στους αγγλοσάξωνες, αυτό του Βιτγκενστάϊν, γλωσσική ανάλυση, linguistic analysis ή logical positivism καταλάβατε; Λοιπόν, εις τα πλαίσια της γλωσσικής ανάλυσης με όλες τις αναλύσεις που έχουν κάνει φθάνουν στο συμπέρασμα όχι ότι δεν υπάρχει Θεός, διότι ένας ερευνητής δεν φθάνει σε τέτοιο συμπέρασμα, πού το ξέρει αν υπάρχει ή δεν υπάρχει Θεός, δεν είναι έτσι; Αλλά φθάνουν στο συμπέρασμα ότι, με την γλωσσική ανάλυση ό,τι και να πει ο άνθρωπος, τα λεχθέντα υπό του ανθρώπου, είναι προβολή της ανθρωπολογίας, της προσωπικής του καταστάσεως. Και όταν κανείς εξετάσει τη γλώσσα, το λεκτικό περιεχόμενο δηλαδή, τότε, όταν λέμε ότι κάτι είναι μαύρο το λεκτικό περιεχόμενο ανταποκρίνεται με μια πραγματικότητα που διαπιστούται δια της επιβεβαιώσεως verification. Κάνουμε μετρήσεις περιγραφές άστρων, χημικών συνθέσεων, βιολογικών συνθέσεων, βιοχημικών συνθέσεων, φυσικών συνθέσεων κ.ο.κ. Οι γιατροί, οι βιολόγοι, οι χημικοί και η γλώσσα που χρησιμοποιείται δείχνει κάποια διασύνδεση, δηλαδή κάποια σχέση μεταξύ του αντικειμένου των ερευνών και της αντιλήψεως του ανθρώπου περί αυτού του πράγματος δηλαδή. Αλλά παρά ταύτα αυτά είναι όλα περίπου αντιλήψεις διότι η γλώσσα με την οποίαν εκφράζονται αυτές οι πραγματικότητες δεν ξέρουμε κατά πόσον όταν μεταβιβάζονται αυτά από το αντικείμενο εις την σκέψη μας και μετά δημιουργούνται γλωσσικά μέσα με τα οποία μεταβιβάζουμε αυτά τα πράγματα και μετά λογικά σχήματα μεσ’ στον άνθρωπο, με τα οποία αντιλαμβανόμεθα κατά πόσο αυτή η process δηλαδή, κατά την διάρκεια αυτής της διαδικασίας πόσο συμβαίνει η αλλοίωση του αντικειμένου μέχρις ότου φθάσει εις την αντίληψή μας. Παρά ταύτα όμως όταν ασχολούμεθα με απτά φαινόμενα, έχουμε την πεποίθηση ότι ασχολούμεθα με κάποια πραγματικότητα, οπότε η σκέψις μας και η έκφρασή μας ανταποκρίνεται με κάτι το περίπου πραγματικότητα, ας πούμε καταλάβατε; Όταν όμως ο άνθρωπος ασχολείται με πράγματα τα οποία δεν βλέπει και αρχίζει και ταυτίζει τη σκέψη του με κάποια πραγματικότητα η οποία δεν έχει επιβεβαίωση, verification, εις την εμπειρίαν έ, τότε βαδίζουμε ας πούμε εις κάποια σφαίρα αποπροσανατολισμού πλέον, και άνθρωποι οι οποίοι βαδίζουν αυτόν τον δρόμο πρέπει να είναι αν όχι έτοιμοι για το τρελοκομείο τουλάχιστον περίπου έτοιμοι για το τρελοκομείο, διότι μόνο ένας παλαβός ημπορεί να ταυτίσει τη σκέψη του με μια πραγματικότητα για την οποία δεν έχει καμία επιβεβαίωση. Οπότε όταν χρησιμοποιούμε λέξεις όπως Θεός, ενσάρκωσις, υποστατική ένωση, Αγία Τριάδα, μία ουσία, τρεις υποστάσεις κ.λπ. μιλάμε για όχι σοβαρά πράγματα δηλαδή. Με παρακολουθείται; Τώρα, βέβαια, εγώ δεν ημπορώ να αντικαταστήσω έναν Πατέρα της Εκκλησίας, (καταλάβατε;) αλλά έχω τουλάχιστον την υποψία ότι αν είχαμε μαζί μας ας πούμε τον Μέγα Βασίλειο, τον Γρήγοριο τον Θεολόγο ή τον Γρηγόριο τον Νύσσης κ.λπ. θα συμφωνούσαν απόλυτα με τους λογικούς θετικιστές. Δηλαδή, ίσως είναι μια προκατάληψη δική μου διότι προέρχομαι από αγγλοσαξονική μόρφωση, και έχω μεγαλώσει μέσα σε αυτό το πνεύμα δηλαδή, και αν είμαι ορθόδοξος είναι διότι η πατερική θεολογία μίλησε εις τα προβλήματα αυτά που έμαθα από φοιτητής εις το Πανεπιστήμιο, δηλαδή καταλάβατε; Διότι στην Αμερική περνούμε πρώτα από το κόσκινο της φιλολογικής και φιλοσοφικής παιδείας και μετά πάμε και σπουδάζουμε θεολογία ως μεταπτυχιακό πλέον πρόγραμμα σπουδών. Αλλά πάντως εκείνο που θέλω να τονίσω είναι ότι μπορεί κανείς να παραλληλίσει την πατερική αντίληψη περί νοημάτων και ρητών … Τα ρητά και τα νοήματα περί Θεού, που έχουν καθαρά προσωρινό χαρακτήρα, αναγνωρίζουν οι Πατέρες ότι είναι καθαρά ανθρωπομορφικά (καταλάβατε;), δεν ανταποκρίνονται προς την πραγματικότητα. Διότι μας λένε οι Πατέρες ότι, όποιος ταυτίσει τα περί Θεού ρητά και νοήματα με τον Θεό είναι ειδωλολάτρης αυτή είναι ειδωλολατρία για τους Πατέρες της Εκκλησίας, καταλάβατε; Πρέπει να το συλλάβετε τη διάκριση μεταξύ του μυστηρίου ή της θεωρίας και του δόγματος, δεν είναι το ίδιο πράγμα διότι η θεολογία και το δόγμα και η νοερά προσευχή καταργούνται, έχουν προσωρινό χαρακτήρα, οπότε είναι ειδωλολατρία να ταυτίσουμε τον Θεό περί αυτού ρητά και νοήματα. Οπότε απ’ αυτής της απόψεως ημπορεί κανείς να πάρει τον υπαρξισμόν ορισμένων, για μένα τουλάχιστον ψευτοθεολόγων, και να τους πετάξει όλους εις τον κάλαθο των αχρήστων. Διότι η μόνη σωστή υπαρξιακή φιλοσοφία, η μόνη σωστή υπαρξιακή φιλοσοφία από ορθοδόξου απόψεως είναι η αθεϊστική και όχι η θεϊστική. Διότι η θεϊστική υπαρξιακή θεολογία που ξεκινάει από έναν Χάϊντεγκερ, βασίζεται εις τον φοντομενταλισμό. Και κύριο γνώρισμα του Χάϊντεγκερ είναι ότι η θεολογία είναι καθαρά θετική επιστήμη, βέβαια το λέω και εγώ αυτό, ότι η θεολογία είναι θετική επιστήμη, αλλά, για μας τους Ορθοδόξους είναι η θεολογία θετική επιστήμη εξ απόψεως του ότι, υπάρχει εξ απόψεως ψυχιατρικής εμπειρίας το δεδομένον της νοεράς προσευχής διότι αντιστοιχεί με την ύπαρξη της νοεράς ενέργειας, δεν είναι έτσι; Αλλά επί πλέον υπάρχει και η εμπειρία της θεώσεως που για μας είναι το θεμέλιο της θεολογίας διότι είναι εμπειρία δεν είναι σκέψις, είναι μια εμπειρία που υπερβαίνει την σκέψη οπότε για μας δεν υπάρχει το πρόβλημα που να νομίζουμε εμείς ότι ταυτίζουμε την σκέψη με την πραγματικότητα. Δεν ταυτίζουμε καμιά σκέψη με την πραγματικότητα διότι ο Θεός υπερβαίνει την σκέψη του ανθρώπου. Και μάλιστα οι Πατέρες θα προχωρήσουν και πάρα πέρα και να πούνε ότι και τα υπό μελέτην αντικείμενα διαφεύγουν του ανθρώπου, διότι όπως δεν γνωρίζουμε την ουσίαν του Θεού ούτε και των πραγμάτων την ουσίαν δεν γνωρίζουμεν λεν. Οι Πατέρες οπότε συμβαδίζουν πολύ κοντά εις τους λογικούς θετικιστές που κάνουν την γλωσσική ανάλυση και μένουν εκεί, καταλάβατε; Οι Πατέρες κάνουν κάτι πάρα πολύ παρόμοιο. Τώρα για τον Χάϊντεγκερ γιατί είναι ο Χριστιανισμός επιστήμη; Διότι δέχεται την Αγία Γραφή ως Αποκάλυψη, αυτό είναι το πρόβλημα δηλαδή, δέχεται την Αγίαν Γραφήν ως Αποκάλυψιν και εφόσον η Αγία Γραφή είναι Αποκάλυψις, η Αγία Γραφή είναι το θεμέλιον της χριστιανικής θεολογίας ως θετικής επιστήμης. Ναι, αλλά για την πατερική θεολογία αυτά είναι κουραφέξαλα γιατί; Διότι η Αγία Γραφή δεν είναι Αποκάλυψις, καταλάβατε; Η Αγία Γραφή είναι λόγος περί Αποκαλύψεως είναι περί του Λόγου του Θεού αλλά δεν ταυτίζουμεν την Αγίαν Γραφήν με την Αποκάλυψιν, και μεις οι Ορθόδοξοι απορρίπτωμεν πατροπαραδότως την κατά γράμμα θεοπνευστία της Αγίας Γραφής, καταλάβατε; Οπότε ούτε εξ απόψεως κατά γράμμα θεοπνευστίας ημπορεί να θεωρηθεί η Αγία Γραφή θετική επιστήμη, από την Ορθοδοξία τουλάχιστον, ούτε εξ απόψεως ταυτίσεως της Αγίας Γραφής με την Aποκάλυψιν, και με τον Λόγο του Θεού. Για μας η Αγία Γραφή είναι ρητά και νοήματα, είναι μεταξύ των ρητών και νοημάτων περί Θεού η Αγία Γραφή. Οπότε εις την εμπειρίαν της θεώσεως για μας, όταν λέμε ότι καταργούνται τα ρητά και τα νοήματα περί Θεού εις την εμπειρία της θεώσεως, αυτό ισχύει και για την Αγία Γραφή. Και η Αγία Γραφή καταργείται εις την εμπειρία της θεώσεως. Γιαυτό και παραλαμβάνουν δυτικοί θεολόγοι τον άγιο Γρηγόριο Παλαμά και τους Πατέρες της Ανατολής και τους κατηγορούν για αυτό το πράγμα. Διότι θεωρούν την Αγία Γραφή ως κάτι το προσωρινόν, και σκανδαλίζονται, γιατί; Διότι για τους Δυτικούς χριστιανούς η Αγία Γραφή είναι η Aποκάλυψις δηλαδή, είναι σαν να καταργήσεις το Κοράνιο εις τους Μουσουλμάνους, γίνεται αυτό το πράγμα; Διότι το Κοράνιο εις τους Μουσουλμάνους είναι όχι μόνον Αποκάλυψις αλλά κατέβηκε από τον ουρανό και είναι άκτιστο κιόλα, το Κοράνιο. Το Κοράνιο υπάρχει πάντοτε παρά τω Θεώ. Κάτι παρόμοιο έχουν και οι Φράγκοι του Μεσαίωνα και συνεχίζουν σήμερα οι Δυτικοί χριστιανοί πάνω στα θέματα αυτά δηλαδή, και σκανδαλίζονται όταν ένας Ορθόδοξος τους λέει ότι η Αγία Γραφή δεν είναι Αποκάλυψις, δεν είναι ο Λόγος του Θεού κ.λπ. Λοιπόν υπάρχει αρκετά μεγάλη διαφορά μεταξύ του Χάϊντεγκερ και της ορθοδόξου θεολογίας σε αυτό το θέμα και νομίζω ότι ένας ορθόδοξος θεολόγος συνεπής εις την πατερική μέθοδο θα υποστηρίξει ότι όσον αφορά την υπαρξιακή παράδοση οι συνεπείς υπαρξιακοί εις την επιστημονική μέθοδο είναι οι άθεοι ή αγνωστικισταί υπαρξιακοί φιλόσοφοι και από τον αγγλοσαξονικό κόσμο δηλαδή θα ημπορούσε κανείς και να συμπαθήσει, εγώ τουλάχιστον συμπαθώ περισσότερο τους λογικούς θετικιστές, και να μη ψάχνει συμμαχίες μεταξύ της ορθοδόξου θεολογίας και εκείνων εις την Δύση που πιστεύουν εις το Θεό. Δεν υπάρχει συμμαχία διότι τα θεμέλια δεν είναι τα ίδια. Τα θεμέλια της ορθοδόξου παραδόσεως και της δυτικής είναι τελείως διαφορετικά, διότι οι δυτικές παραδόσεις ξεκινάν πάντοτε από την ευδαιμονία, από την ευδαιμονία, και νομίζω ότι ο Καπιταλισμός εις τη Δύση ξεκινάει κατά κύριο λόγο από την ιδέα ότι ο σκοπός του ανθρώπου είναι η ευδαιμονία η οποία επιτυγχάνεται δια της ικανοποιήσεως του ατόμου. Και ο άνθρωπος ικανοποιείται ή από το Θεό ή από το συνάνθρωπο του δηλαδή. Εγώ δεν βλέπω ουσιαστική διαφορά να είμαι κάτοχος του Θεού για να είμαι ευδαίμων, διότι αυτή είναι η γλώσσα του Αυγουστίνου, γίνεται ο άνθρωπος κάτοχος του Θεού, και το λέει, δηλαδή λέει το possession of God, possession Dei δηλαδή (καταλάβατε;), να έχει κανείς τον Θεόν ως κτήμα, είναι η γλώσσα του δηλαδή. Οπότε αν ο Θεός ημπορεί να είναι κτήμα του ανθρώπου γιατί όχι ο συνάνθρωπος, με παρακολουθείται; Δεν ξέρω άμα γίνομαι αντιληπτός. Δηλαδή αν ημπορούμε τον Θεόν να χρησιμοποιήσουμε ως μέσον για την ικανοποίησιν μας πόσον μάλλον τον συνάνθρωπον μας, καταλάβατε; Και έτσι δικαιολογείται, έτσι εδικαιολογούσαν τουλάχιστον οι φεουδάρχες θεολόγοι, οι Φράγκοι θεολόγοι τον Μεσαίωνα, δικαιολογούσαν και την δουλείαν ξέρετε. Έλεγαν ότι οι δούλοι είναι εκ γενετής και κατά φύσιν δούλοι. Δεν ξέρω αν ημπορείτε να το συλλάβετε αυτό το πράγμα. Χριστιανοί θεολόγοι να διδάσκουν ότι οι δούλοι είναι κατά φύσιν και εκ γενετής δούλοι. Και είναι πλασμένοι δούλοι από τον Θεόν για να εξυπηρετήσουν τα αφεντικά τους και να συντελέσουν εις την ευδαιμονίαν των αφεντικών των, καταλάβατε; Είναι αυτό, όπως είναι η γυναίκα εις το Ισλάμ, αν διαβάσετε από τα περίφημα … τα πιο ωραία πορνογραφικά βιβλία που υπάρχουν είναι το βιβλίο περί παραδείσου του Αλ Ασάι που περιγράφει τον παράδεισο. Και εκεί βλέπει κανείς ότι κάθε πιστός ο οποίος έχασε την ζωή του εις τον πόλεμον εναντίον των γκιαούρηδων δηλαδή, εναντίον των Ορθοδόξων κ.λπ. αυτός, ο καθένας τους, θα έχει εις τον παράδεισον μεταξύ όλων των άλλων αγαθών και ογδόντα χιλιάδες γυναίκες, τις οποίες και περιγράφει, και θυμάμαι όταν τα διάβαζα, τα διάβαζα εις την παπαδιά μου ξέρετε, σκάγαμε στα γέλια δηλαδή καταλάβατε; Ήταν σκέτη πορνογραφία. Βέβαια ήμουν, υποχρεωμένος να διαβάσω διότι έπρεπε να δώσω εξετάσεις ξέρετε, έκανα την μείζονα ειδικότητα μου στην Αμερική εις το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ για το Ισλάμ. Ειδικότητα, απόλαυσις αυτό το μάθημα. Είναι το εξής ότι εάν ημπορούσε ένας να πεισθεί πράγματι ότι αυτά που διδάσκουν οι μουσουλμάνοι περί παραδείσου ανταποκρίνονται προς την πραγματικότητα … χάϊντε, παιδιά όλοι μουσουλμάνοι δηλαδή καταλάβατε; Αν υπάρχει πιθανότητα να ανταποκρίνονται εις την πραγματικότητα. Είναι δηλαδή, να δείτε περιγράφει τις γυναίκες, όλα τα μέλη του σώματος, το χρώμα του δέρματος κ.λπ. και βλέπει κανείς ότι περιγράφη μια Ρωμηά της εποχής. Οι μουσουλμάνοι είχαν πολύ μεγάλη αδυναμία στις Ρωμηές γιαυτό και γεμίζανε τα χαρέμια τους με Ρωμηές ξέρετε, βέβαια, δεν είναι αστείο αυτό το πράγμα, και τα λένε οι ιστορικοί. Αν θέλετε να διαβάσετε λεπτομέρειες να πάρετε τον Ibn Khaldoun που περιγράφει πως οι Άραβες έγιναν πολιτισμένοι. Γιατί είχαν τις Ρωμαίϊσες εις τα χαρέμια τους οι οποίες Ρωμαίϊσες μάθαιναν τα παιδιά τους γράμματα και έτσι ανέπτυξαν πολιτισμόν και πήραν τον πολιτισμόν τους από τους Ρωμηούς. Το λέει καθαρά ο μεγαλύτερος ιστορικός της αραβικής ιστορίας ο Ibn Khaldoun”.

Ο Διαφωτισμός παρά τις τραγικές του παρενέργειες (βασική του παρενέργεια ήταν οι δημιουργία των εθνικισμών και των υπόλοιπων –ισμών που αιματοκύλησαν την ανθρωπότητα εν ονόματι, μεγαλόστομα διατυπωμένων “καλών και ωφέλιμων” ιδεών) άνοιξε νέους ορίζοντες στον εγκλωβισμένο (στο σφιχτό κορσέ του απάνθρωπου χριστιανισμού που του φόρεσε το Σχίσμα) δυτικό άνθρωπο. Όπως λέει ο Κάρλ Πόππερ, “…τα μεγαλύτερα προβλήματά μας … είναι υποπροϊόντα αυτού που αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη από όλες τις ηθικές και πνευματικές επαναστάσεις της ιστορίας (του Διαφωτισμού) - ενός κινήματος πού άρχισε πριν από τρεις αιώνες. Είναι η δυνατή επιθυμία αναρίθμητων άγνωστων ανθρώπων να απελευθερώσουν τους εαυτούς τους και το νου τους από την κηδεμονία της αυθεντίας και της προκατάληψης. Είναι η προσπάθειά τους να οικοδομήσουν μια ανοιχτή κοινωνία που θα απορρίπτει την απόλυτη αυθεντία του απλά κατεστημένου και του απλά παραδοσιακού, ενώ θα προσπαθεί να διατηρήσει, να αναπτύξει και να εδραιώσει παραδόσεις, παλιές και νέες, που να ανταποκρίνονται στα δικά τους κριτήρια ελευθερίας, ανθρωπιάς και ορθολογικής κριτικής. Είναι η απροθυμία τους να αδρανήσουν και να αφήσουν όλη την ευθύνη για δεινά που μπορούν να αποφευχθούν και να δουλέψουν για την αποφυγή τους. Αυτή η επανάσταση έχει δημιουργήσει δυνάμεις τρομακτικής καταστροφικότητας και ωστόσο, αυτές μπορεί να κατανικηθούν”.

Ίσως, κύριος παράγοντας της παρακμής της καθ’ ημάς Ανατολής τον Μεσαίωνα να ήταν η αστοχία των παρ’ ημίν καλλιεργούντων τη λογική ενέργεια. Αυτοί, οι καλλιεργημένοι, οι πλούσιοι κατ’ άνθρωπον και σε κτιστό επίπεδο σπουδαίοι, που ήταν και η κυρίαρχη πλειοψηφία των ενδοκοσμικώς εξουσιαζόντων (σε κοινωνία κι επιστήμη) συνήθως ξεχνούσαν την ανθρωπολογική σπουδαιότητα της καλλιέργειας της νοερής ενέργειας και υπερφίαλα εστίαζαν στην απολυτοποιημένη λογική τους ενέργεια. Το κατάντημα των, εις την καθ’ ημάς Ανατολήν, τοιούτων μπορούμε να το δούμε και από την νοοτροπία που επικρατούσε και κατά την εποχή του αγίου Συμεών του Νέου Θεολόγου. Σακατεμένοι, λοιπόν, λόγω της έλλειψης της έμπνευσης (της έμπνευσης που εξασφαλίζει η καλλιέργεια της νοερής ενέργειας) σε επίπεδο λόγου, έκφρασης και δράσης (στην κοινωνία, στην επιστήμη και στην πολιτική), εγκλωβίστηκαν στα λόγια τα παλιά τα μουχλιασμένα των αρχαίων ημών προγόνων και υπήρξε η ανάγκη της έλευσης του Διαφωτισμού και των ποικίλων κοινωνικών και επιστημονικών επαναστάσεων για να δημιουργηθούν οι συνθήκες αφύπνισης των αγκυλωμένων ανάπηρων θνητών.

Δηλαδή για την, σε κοινωνικό επίπεδο, παρακμή της Ρωμηοσύνης δεν ευθύνεται η Μαρία, όπως θάθελε ο Στέλιος ο Ράμφος, η οποία ούτως ή άλλως “τὴν ἀγαθὴν μερίδα ἐξελέξατο ἥτις οὐκ ἀφαιρεθήσεται αὐτῆς” δεν ευθύνονται οι καλλιεργούντες την νοεράν ενέργειαν -αποκλειστικά και μόνον- ασκητές (αυτός είναι ο κλήρος τους ο αγγελικός), αλλά ευθύνεται η Μάρθα, η ούτως ή άλλως δρώσα (στο χώρο της κοινωνίας, της πολιτικής και της επιστήμης) η οποία όταν απολυτοποίησε την δράση του αυτόνομου Εγώ, εγκλωβίστηκε σε φονταμενταλιστικού τύπου προγονολατρεία και έχασε την ζωογόνο και προφητική δυνατότητα της έμπνευσης για δημιουργική παρέμβαση στα δρώμενα της κοινωνίας και της επιστήμης, επειδή ξέχασε την οντολογική αναγκαιότητα της καλλιέργειας και της νοερής ενέργειας. Ενώ ο λογικοκαλλιεργούμενος όταν αποφασίζει να παραμείνει Ορθόδοξος καταντάει φονταμενταλιστής προγονολάτρης, ο έχων ενεργεί και ζώσα την νοερή ενέργεια, ή τουλάχιστον ο έχων πρόσκαιρα γευθεί αυτού του δώρου και οπωσδήποτε μη αρνούμενος την ύπαρξη και οντολογική προτεραιότητα του φωτισμού της νοερής ενέργειας, κουβαλάει μεν μέσα του όλα τα πατρογονικά αλλά δρα με προφητική έμπνευση· καινοτομώντας ανακαινίζει την κοινωνική δομή, το κοινωνικό γίγνεσθαι, τον κόσμο όλο, παράγει πρωτότυπη επιστημονική έρευνα (π.χ. π. Ιωάννης Ρωμανίδης) και είναι “μπροστάρης” όχι επειδή ασθμαίνοντας και με την γλώσσα όξω ακολουθεί, μίζερα εκσυχρονιζόμενος, τους πρωτοπόρους των “εθνών”, αλλά επειδή αυτός δημιουργεί -και “σώζει” και τα υπ’ αυτού προσλαμβανόμενα δημιουργήματα των άλλων- χτίζοντας την Οικουμένη, παράγοντας αληθινή παγκοσμιοποίηση.

Η Ρωμηοσύνη παρήκμασε, σχεδόν εξέλειπε, αλλά διασώθηκε μέχρι σήμερα ο κεντρικός πυρήνας της, οι μάρτυρες, οι ησυχαστές, οι κολλυβάδες, οι γέροντες που ξέρουν την μέθοδο του νοεράς προσευχής, του φωτισμού της νοερής μας ενέργειας. Η λογική μας ενέργεια καλλιεργήθηκε και καλλιεργείται πλέον (μετά την επώδυνη σωματικά περίοδο της Τουρκοκρατίας) και παρ’ ημίν κατά κόρον, αφειδώς και ακατάσχετα. Επείγουσα ανάγκη όμως είναι να καταφέρει ο θνητός, να το πάρει απόφαση επιτέλους η Μάρθα, να ασκηθεί, να προπονηθεί, να αγωνιστεί, ώστε να καλλιεργηθεί και η λησμονημένη νοερή ενέργεια, να φωτιστεί το σπήλαιο των ληστών, η σκοτεινή καρδιά. Ο ζων στην κατάφωτη ατμόσφαιρα του Διαφωτισμού, μέσα στο φως της λογικής ενέργειας, που είναι όντως φωτεινότατο φως αλλά όταν αυτονομείται και απολυτοποιείται παραμένει κτιστό φωτάκι, μη αληθινό (δε δύναται να υπερβεί τη λήθη, οπωσδήποτε την ώρα που τα σκουληκάκια θα απολαμβάνουν τον ενδοκρανιακό μας πελτέ, αλλά συχνότατα και πολύ νωρίτερα, εις τον επίγειό μας βίο, λησμονούμε ή και “το χάνουμε” εντελώς τελείως το “νιονιό” μας το ταλαιπωρούμενο) μη αιώνιο, που δηλαδή διαρκεί όσο και ο χρόνος και που στην ποιότητα του είναι ενδοχωροχρονικό, δηλαδή κτιστό. Ο ζων λοιπόν στην κατάφωτη ατμόσφαιρα του Διαφωτισμού, αν θέλει να έχει ελπίδες να μεταλλαχθεί σε αετό οφείλει, όντας μέσα στο φως της λογικής ενέργειας, να κράζει προς τον Κύριο της Δόξης, ή καλύτερα προς την Υπεραγία Θεοτόκο την μεσίτρια ημών των γηγενών, να φωνάζει μετά κλαυθμού και οδυρόμενος, “φώτισον μου το σκότος” το νοερό, μεταμόρφωσε το κτήνος, το θηρίο που είμαι σε αετό.

Σήμερα η ανθρωπότητα “ζυμώνεται” για να επιτευχθεί η πολυπόθητη παγκοσμιοποίηση. Το ερώτημα, “είσαι υπέρ ή κατά της παγκοσμιοποίησης” είναι παραπλανητικό. Από ρωμαίικη άποψη το ερώτημα είναι, “υπέρ ποίας παγκοσμιοποίησης είσαι;” Είναι αυτονόητο ότι ο στόχος είναι η παγκοσμιοποίηση. Το ερώτημα είναι με ποίου τους όρους θα προχωρήσει. Με αυτούς των Περσών ή με τους, του Ελληνισμού; Κατά τους περσικούς πολέμους οι αρχαίοι ημών πρόγονοι αντιστάθηκαν στην παγκοσμιοποίηση με τους όρους των Περσών και λίγο μετά πέτυχαν - το ανέφικτο – παγκοσμιοποίηση με τους δικούς τους όρους. Και να ληφθεί υπ’ όψη ότι τότε δεν διέθεταν την αστείρευτη πηγή ενέργειας (άκτιστης) που έχουμε σήμερα στην διάθεσή μας. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο καταδίκασε τον εθνοφυλετισμό ως αίρεση. Είναι αίρεση πρώτον γιατί κόβει κομμάτια από την “πίτα” του ποιμνίου της Εκκλησίας και δεύτερον γιατί αλλοιώνει εντελώς την “ματιά” του Kοινωνιολόγου, του Ιστορικού του κάθε σκεπτόμενου θνητού.

Ο αγώνας για την ελληνική παγκοσμιοποίηση άρχισε με τον Όμηρο (που σημαίνει συνάντηση), συνεχίστηκε με την “ξενία” (η φιλοξενία συνώνυμη του ξένου), βάθυνε τον καιρό του Ισοκράτη (ο γνωστός ορισμός του Έλληνα – ο μετέχον της ελληνικής παιδείας), απλώθηκε στον κόσμο με τον Μ. Αλέξανδρο, απέκτησε μόνιμη κρατική ισχύ με τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, εμπλουτίστηκε όταν ο Ξένος Εκείνος σάρξ εγένετο, και ολοκληρώθηκε από τον μεγάλο μεταρρυθμιστή, τον Flavio Valerio Constantino, τον Μέγα Κωνσταντίνο. Αυτή η προσπάθεια για παγκοσμιοποίηση μετά το 1453 συνεχίστηκε χωρίς κρατική οντότητα, ως καημός της Ρωμηοσύνης. Το πολίτευμα εκείνο, η παγκοσμιοποιηούμενη εκείνη κοινωνία, αντιστάθηκε στους βάρβαρους ρατσιστές, εθνικιστές εχθρούς της με επιτυχία μέχρι τον 7^ο αιώνα. Από τότε άρχισε η αντίστροφη μέτρηση σε Ανατολή και Δύση. Στην Ανατολή κέρδιζε έδαφος ο αραβικός εθνοφυλετισμός και στην Δύση από τον 9^ο κυρίως αιώνα ο αντίστοιχος φραγκο-γερμανικός. Τελικά κατά τον 19^ο και 20^ο αιώνα ολοκληρώθηκε η μεγαλύτερη επιχείρηση πολιτισμοκάθαρσης που στήθηκε ποτέ. Σήμερα κάθε λογικός αναλυτής οφείλει να αγνοεί την επί 1000 τουλάχιστον χρόνια κυρίαρχη παγκοσμιοποίηση (τη Ρωμηοσύνη) και να βλέπει την ιστορία με τα γυαλιά της αίρεσης του εθνοφυλετισμού.

Ο ελληνικός πολιτισμός διασώθηκε στη Δύση αλλά σε μια αιρετική εκδοχή του. Παραθεωρήθηκε η σπουδαιότητα του μύθου, της εικόνας  και απολυτοποιήθηκε η σημασία του λόγου, της αλήθειας (που κατάντησε ορθολογική εκδοχή) εις βάρος του κάλλους (που εξοστρακίστηκε στο κόσμο των ιδεών). Κουτσός Ελληνισμός, με ένα ποδάρι, βασανίζει και σακατεύει επί αιώνες τους ταλαίπωρους θνητούς. Σήμερα χτίζετε μια καινούργια παγκοσμιοποίηση κι έχει επιλεγεί για σκελετός το χρήμα και η τεχνολογία, με όχημα την εικόνα και δη την κινούμενη του Χόλυγουντ και του CNN. Ο Λόγος όμως σάρξ εγένετο, σώζοντας ακριβώς τον άνθρωπο από τις μεταπτώσεις στα άκρα του μύθου ή του λόγου. Παρέχοντας άπειρη, άκτιστη δύναμη βοηθάει τον θνητό να καλλιεργεί ταυτόχρονα τις δύο αλληλοαναιρούμενες σε κτιστό επίπεδο λειτουργίες του, του παρέχει την δυνατότητα να θέτει σε πλήρη, αρμονική, εν ειρήνη λειτουργία τα δυο εγκεφαλικά του ημισφαίρια. Γαντζωμένος ως άλλος Οδυσσέας στα απομεινάρια του πλοίου ξεφεύγει, απ’ τη Σκύλλα των λόγων (τις σκέψεις που ζώνουν σαν τα φίδια και βασανίζουν το θνητό) και από τη Χάρυβδη, το χάος των λογισμών και των εικόνων, το δάσος. Γλυτώνει από τους “λόγους και τους λογισμούς της πονηρίας”. Στο αδιέξοδο δόθηκε διέξοδος, η επί ξυρού ακμής ισορροπία, η καλούμενη και Ορθοδοξία. Το αίτημα του μέτρου βρήκε ρεαλιστική εκπλήρωση στο Σταυρό.

Η Εκκλησία ως εθναρχία δεν εκκοσμικεύθηκε αναλαμβάνοντας την σωτηρία ενός έθνους αλλά αγωνίστηκε να περισώσει ότι ήταν δυνατόν από εκείνη την πρώτη παγκοσμιοποίηση. Ο ρόλος της δεν είναι η αντιεκσυγχρονιστική, αντιδραστική “επιβολή του προαστικού πατριαρχισμού στη νεοελληνική κοινωνία και νοοτροπία” αλλά 1) η με προφητική έμπνευση ενδυνάμωση της κοινωνίας με την άκτιστη δύναμη που διαθέτει η Εκκλησία του Χριστού και 2) η προσφορά της ιστορικής της πείρας (της Ρωμηοσύνης) ώστε να πετύχει και αυτή η δεύτερη (τα τελευταία 3.000 χρόνια) προσπάθεια παγκοσμιοποίησης. Να γίνει δηλαδή εφικτό να νικηθούν οι δυνάμεις της εντροπίας και του χάους που εμφωλεύουν στην ανθρώπινη φύση και κοινωνία και να κυριαρχήσει η πληροφορία, ο λόγος, που επιτρέπει να συμβαίνει το θαύμα, η τρέλα της ζωής.

“Φίδι, πίθηκος κι αετός” είναι οι δυνατές εκδοχές. Μετοχή σε κτιστή δύναμη προερχόμενη από το πνεύμα το σκοτεινό, δύναμη ταραχώδη, τρεμουλιάρικια, με ημερομηνία λήξης. Πραγμάτωση της ζωώδους εγγενούς δυνάμεως με όλα τα συμπαραμαρτούμενα της ζούγκλας. Μετοχή σε άκτιστη δύναμη που μεταλλάσσει το σκουλήκι σε αετό. Αετός το σύμβολο της Ρωμηοσύνης για να θυμίζει τον προορισμό του ανθρώπου, για να υπενθυμίζει την έννοια του ανθρώπου. Άνθρωπος, ο άνω θρώσκον, αυτός που τείνει προς τα άνω, όχι αναζητώντας σε μια απέλπιδα προσπάθεια θεούς και άλλα ανώτερα όντα, αλλά αυτός που έχοντας υπομείνει εν τω Άδη χρόνον ικανόν, έχοντας εκεί το σπίτι του, “κράτα τον νου σου στον Άδη και μη απελπίζου”, όταν έρχεται η ώρα δέχεται την έμπνευση, ξεχειλίζει και δρα, ομιλεί και ενεργεί, “βγαίνει” και πάλι μέσα μπαίνει, στον οίκο επιστρέφει. Δηλαδή καθημερινώς κι ολημερής, εκτός διαλειμμάτων για-ξεκούραση ή από έμπνευση, εν τη οικία ζει, “μόνος στο σπίτι”, εις την οικία μένει, την Οικουμένη αναμένει.

Ο άνθρωπος είναι φύσει εγωιστής. Ο εγωισμός του αυτός διευρύνεται σε διάφορα “εμείς” εν είδει ομόκεντρων κύκλων. Κέντρο των κύκλων το “εγώ”, πρώτος ομόκεντρος κύκλος η οικογένειά μου, δεύτερος ευρύτερος η πολυκατοικία μου ή ότι άλλο, τρίτος η συνοικία μου, η πόλη μου, η περιοχή μου, η περιφέρειά μου, η φυλή μου, το κράτος μου, το έθνος μου, η θρησκεία μου, το χρώμα μου κλπ. Τα μίζερα εμείς που τρέφονται από τον λιμοκτονούν αρχικό “εγώ”. Κάποτε οι “πολιτισμένοι” καταλαβαίνουν πως είναι προς το συμφέρον όλων η παγκοσμιοποίηση και έτσι αρχίζει το “ζύμωμα”. Οι εγωκεντρικοί θνητοί πρέπει να υφίστανται συνεχώς πλύση εγκεφάλου για να πεισθούν να παραμερίζουν τα μίζερα εγωκεντρικά τους “εμείς” έναντι κοινών πανανθρώπινων συχνά πλαστών τε και ρηχών “εμείς”. Η παγκοσμιοποίηση γίνεται ένα αίτημα, ένας στόχος του κοινωνικού “γίγνεσθαι”.

Ο Μέγας Κωνσταντίνος κατάλαβε ότι η Εκκλησία του Χριστού συμβάλλει σε αυτό το “γίγνεσθαι” προσφέροντας τη δυνατότητα στους γηγενείς να υποστούν όχι μία ακόμη αμφιβόλου αποτελεσματικότητας πλύση εγκεφάλου αλλά μια, με μόνιμα αποτελέσματα, πλύση καρδίας η οποία σπάει το κεφάλι του φιδιού, κόβει τη ρίζα του δένδρου και προσφέρει στην ανθρωπότητα όντα οικουμενικά που σαν “εγώ” τους νοιώθουνε τον όλο Αδάμ. “Όταν επισκεφθή τον άνθρωπον έστω και σκιά τις της Γεσθημανίου προσευχής, θραύονται τα δεσμά του εγωϊστικού ατόμου και εισάγεται ούτος εις νέαν μορφήν προσωπικού, υποστατικού είναι, κατ’ εικόνα της υποστάσεως του Μονογενούς Υιού” (σελ. 388). “Κατά την προσευχήν υπέρ όλου του κόσμου δίδεται εις ημάς να αγαπήσωμεν το ομοούσιον ημίν γένος των ανθρώπων, να ζήσωμεν πάσαν την ανθρωπότητα ως Ένα Άνθρωπον. Δια της πείρας ταύτης λαμβάνομεν νέαν γνώσιν, οντολογικήν: Το πρόσωπον-υπόστασις, κατά την φύσιν, την δομήν και τον χαρακτήρα αυτού, δεν ζη μόνον, εν απομονώσει, αλλ’ απαραιτήτως φέρεται εν αγάπη προς άλλην ή άλλας ομοίας προς αυτό υποστάσεις” (σελ. 398). “Ως ο Θεός είναι Εις και συγχρόνως Τριάς Υποστάσεων, ούτω και ο Άνθρωπος εν τη εσχάτη αυτού τελειώσει οφείλει να γίνη Είς Άνθρωπος εν πολλαπλότητι υποστάσεων” (σελ. 406). “Δια της άκρως εφικτής εις ημάς κενώσεως εν τη πράξει της μετανοίας ημών γινόμεθα ικανοί, ίνα προσλάβωμεν το πλήρωμα και της Θείας αγάπης και της αγάπης προς τον πλησίον” (σελ. 407). (ΟΨΟΜΕΘΑ ΤΟΝ ΘΕΟΝ ΚΑΘΩΣ ΕΣΤΙ, Αρχ. Σωφρονίου).

Μετά το Σχίσμα στη Δύση κυριάρχησε ο εθνοφυλετισμός των Φραγκογερμανών. Η μισή Ανατολή χάθηκε λόγω της επικράτησης του Ισλαμικού φονταμενταλισμού και η άλλη, μισή σχεδόν, ξέχασε την υποχρέωση της έναντι αυτού του προς παγκοσμιοποίησιν “γίγνεσθαι”. Αυτή η λήθη, η λησμονιά της αναγκαιότητας της παγκοσμιοποίησης, δεν είναι ασθένεια της Δύσης μόνο αλλά και της καθ’ ημάς Ανατολής. Σε αυτό συνέβαλλε και η συνεχής συρρίκνωση των περιοχών που έλεγχε η κεντρική εξουσία, η Κωνσταντινούπολη. Όντας πολίτης μιας μικρής και αδύναμης χώρας, όπως ήταν η υπαγόμενη στην Κωνσταντινούπολη ελεύθερη Ρωμανία μετά τον 11^ο αιώνα, ο ελληνόφωνος Ρωμηός έπρεπε να είναι “μεγάλο ούφο” για να διατηρεί ανόθευτη την οικουμενική συνείδηση που είχε κληρονομήσει. Έτσι έχουμε μια τάση για ελληνοκεντρικό εθνοφυλετισμό σαν μια προσπάθεια απάντησης στον αντίστοιχο Φραγκογερμανικό. Ένας χώρος μόνο συνέχιζε ανεπηρέαστος να παράγει αετούς. Η ησυχαστική παράδοση με την ρεαλιστική μέθοδο της κάθαρσης, του φωτισμού και της θέωσης διατήρησε ζωντανό αυτό το δείγμα ανθρώπου, που αυθόρμητα και από καρδίας νοιώθει ότι πράγματι ουκ ένι έλλην ουδέ ιουδαίος, ξένος ή αλλότριος αλλά πάντες είς εσμέν εν Χριστώ Ιησού. Οι συνεχιστές αυτής της πατροπαράδοτης μεθόδου στις αρχές του 19^ου αιώνα αισθάνθηκαν τον κίνδυνο που συνεπαγόταν ο εθνοφυλετισμός των θεωρητικών της Επανάστασης του –21 και γιαυτό πολλοί από τους Κολλυβάδες αντέδρασαν στην προσπάθεια αλλοίωσης του οικουμενικού μηνύματος του Ευαγγελίου.

Σήμερα στις αρχές της τρίτης χιλιετίας μετά Χριστόν η “πολιτισμένη” ανθρωπότητα αντιλαμβάνεται και πάλι (μετά χίλια χρόνια εθνοφυλετικού σκοταδισμού) την αναγκαιότητα, το χρήσιμον της παγκοσμιοποίησης.

Ο άνθρωπος και οι κοινωνίες του χαρακτηρίζονται όχι από το “είναι” αλλά από το “γίγνεσθαι”. Η πίστη αποτελείται από μνήμη και όραμα, από εμπιστοσύνη σε κάτι από το παρελθόν και όραμα, επένδυση σε κάτι για το μέλλον. Η πίστη είναι ποσότητα αντίστοιχη της ενέργειας στη Φυσική. Υπάρχει περίπτωση μετά από κατάλληλη προπόνηση να ελαττωθεί ή και να μηδενισθεί αυτή η ποσότητα, να φτάσουμε στο απόλυτο μηδέν. Τότε ο λαός σοφά μιλάει για απώλεια της πίστεως. Έχασα την πίστη μου. Μπορεί να πιστεύω στο Χριστό και εντούτοις να έχω χάσει την πίστη μου. Όπως και μπορεί να μην πιστεύω σε τίποτα αλλά να έχω πίστη που και βουνά μετακινεί, π.χ. ο Αβραάμ πριν να δεχθεί την αποκάλυψη. Γιαυτό ίσως ο Χριστός πάντα τόνιζε η πίστη σου σε έσωσε. Την πίστη αντιστρατεύεται, την σβήνει, η αυξημένη αυτόνομη εγωκεντρική καλλιέργεια του εγκεφάλου, του μυαλού. Γιαυτό ο δυτικός άνθρωπος (εμείς δηλαδή) ασχέτως σε τι πιστεύει ουσιαστικά δεν έχει πίστη. Ο δίκαιος εκ πίστεως ζήσεται. Τότε η ζωή ξεχειλίζει. Την Βασιλεία των Ουρανών να ζητάμε και όλα τα άλλα θα μας προστεθούν. Αλλιώς επενδύει ο θνητός την όποια πίστη του σε άχρηστα πράγματα και τζάμπα τη σπαταλά. Ο καλύτερος τρόπος για να εξασφαλίσει το όποιο Κατεστημένο ότι δεν πρόκειται να ανατραπεί είναι να καταφέρει να δημιουργεί, μέσω της κατάλληλης παιδείας, ανθρώπους άνευ πίστεως, ρεαλιστές, τουτέστιν κότες.

Η άρνηση της προοπτικής του “γίγνεσθαι” εν ονόματι της μίζερης βεβαιότητας του κοινωνικορεαλιστικού “είναι” αποτελεί εσχάτη προδοσία του ατομικού και συλλογικού της ανθρωπότητας μέλλοντος. Για να πραγματοποιηθούν οι αλλαγές στην κοινωνία χρειάζεται μια “κρίσιμη μάζα”, μια κρίσιμη ποσότητα “συνεργατών”. Για παράδειγμα, αν στα Σόδομα υπήρχαν δέκα δίκαιοι δεν θα καταστρέφονταν, ενώ αν υπήρχαν 9 δεν επαρκούσαν, ήσαν λιγότεροι από την “κρίσιμη μάζα”. Ο Θεός σέβεται την ελευθερία του πλάσματός Του και μπορεί να επέμβει μόνο αν ο άνθρωπος του το επιτρέπει. Φαντάσου εν τω καιρώ “της απολύτου γνώσεως” να δω ότι χρειαζόταν ακόμη ένας να πίστευε από καρδίας στην μεταμόρφωση της Παγκοσμιοποιούμενης κοινωνίας σε παράδεισο και επειδή εγώ δεν συν-πίστεψα δεν επετεύχθει το ποθούμενο … Περίπου ο ορισμός της κόλασης. Να ξέρεις ότι εξ αιτίας της δικιάς σου μη στράτευσης (απλώς ποντάροντας σε πίστη, χωρίς την ανάγκη οποιασδήποτε κοινωνικής δράσης) δεν έγινε κοινωνική πραγματικότητα το x όραμα· ειρήνη, δικαιοσύνη, αγάπη, ρωμηοσύνη, σωστή παγκοσμιοποίηση ή ότι άλλο “σου κατέβει στην … καρδιά” ή καλύτερα το θέλημα Του επί της γης, ως εν ουρανώ. Από ότι φαίνεται για το Θεό δεν ισχύει απλή αναλογική, 50% + 1. Αν ζούσαν κανά 10.000 στα Σόδομα και τα Γόμορα; Οι 10 δίκαιοι που χρειαζόντουσαν ήταν το ένα τοις χιλίοις. Αν ζούσαν 100.000 το ένα τοις μυρίοις είναι η απαιτούμενη αναλογία, το κρίσιμο όριο. Αυτό ίσως είναι το υπόβαθρο του “μη φοβάστε το μικρό ποίμνιο”. Μη το φοβάστε γιατί όντας μόνο 1⁰/₀₀ ή 1⁰/₀₀₀ αρκεί για να επιτρέψει στον Παντοδύναμο να επέμβει.

Υπέρτατη πράξη του αετού είναι, ήταν και θα είναι το να κοιτά κατάματα τον Ήλιο. Τα άλλα είναι για τις κότες!

Η Ζαν ντ’ Αρκ (η Ιωάννα της Λορένης) κάηκε πάνω στη πυρά των βιαστών της Ρωμηοσύνης.

Ο John S. Romanides, ο Ρωμανίδης αναλώθηκε στο πυρ του φλογερού του καημού για τη Ρωμηοσύνη.

Η νεαρή γαλλίδα με τη θυσία της συνετέλεσε στη διάσπαση του Αγγλοσαξωνικού κέντρου εξουσίας και αυτή η διάσπαση άνοιξε το δρόμο για το μεγάλο σεισμό της γαλλικής Επανάστασης. Το 19^ο και 20^ο αιώνα, σείστηκαν τα θεμέλια της παραδοσιακά άρχουσας τάξης της Δύσης, και μεγάλο μέρος του οικοδομήματος γκρεμίστηκε. Η Μεταφυσική και η Ηθική τα μέσα που χρησιμοποιούσε και χρησιμοποιεί η άρχουσα τάξη (από τον Πλάτωνα και τον Ηράκλειτο μέχρι σήμερα) για να πετυχαίνει την καταστολή την ποδηγέτηση των λαών δέχτηκαν ανεπανόρθωτα πλήγματα. Το θηρίο αιμορραγεί. Διαφωτισμός –ο εν αυτονομία φωτισμός της λογικής ενέργειας- μπορεί να μη κατάφερε να φωτίσει το σκότος των θνητών, να βρει την ανθρωπιά, την έμπνευση, την αληθινή ζωή, την αιώνια “εδώ και τώρα”, για την οποία τα εκατομμύρια των πολιτών της Δύσης και όλου του πλανήτη διψούν, αλλά τα θεμέλια των αρχαίων ρωμαϊκών ναών παραμένουν και περιμένουν, στις βάσεις των γοτθικών, των νορμανδικών, των φράγκικων μεγαθηρίων, στην καρδιά των βασανισμένων και βασανιζόντων λαών της Ευρώπης, της Αμερικής. Πάλι με χρόνους με καιρούς πάλι δικά μας θα ‘ναι· με την προϋπόθεση ότι ως “μας” εννοούμε όχι την Ελλαδίτσα μας, ή την όποια μικροπαρέα μας, την φυλετική, ιδεολογική, κοινωνικοσυγγενή, θρησκευτική, αλλά τον κόσμο όλο, τον αληθινό κόσμο των φωτισμένων, των ζώντων εν τω φωτί της δόξης του Δημιουργού των κόσμων όλων.

Ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης αποκωδικοποίησε το επτασφράγιστο μυστικό της μεγαλύτερης επιχείρησης πολιτισμοκάθαρσης που έγινε ποτέ στην ιστορία της ανθρωπότητας (την εξαφάνιση της Ρωμηοσύνης της πρώτης εκείνης προσπάθειας για παγκοσμιοποίηση, από τη μνήμη των θνητών και τις αναφορές της Ιστορίας) και δίδαξε ότι η φώτιση -η φώτιση της νοερής ενέργειας- δεν έρχεται ούτε μαγικά ούτε εγκεφαλικά παρά μόνο μετά την απαραίτητη προπόνηση, όταν με τον καιρό αρχίσει η θεραπεία του θνητού και το φθαρτό σαρκίο ενδύεται την άκτιστη ευπρέπεια μέσ’ από πόνο και ιδρώτες, όταν κι οι ζωντανοί δίνουν το αίμα τους ως επιγής συνεργάτες των νεκρών που έτσι κι αλλιώς είναι στους τροχούς, για να ξανάρθει ο Ήλιος της δικαιοσύνης στη γη, στη σάρκα τη θνητή, “εδώ και τώρα”.

Υπήρξε επιστήμων, καλλιτέχνης επιστήμων, οραματιστής, σχεδόν προφήτης (κάποιοι θνητοί παρατηρούντας περισσότερα από τον μέσο παρατηρητή και επεξεργαζόμενοι καλύτερα τις συλλεχθείσες πληροφορίες προβλέπουν …), σκαπανεύς της λεγόμενης ακαδημαϊκής Θεολογίας και της Ιστορίας κι ας κάποιοι σκαφτιάδες του χώρου εθελοτυφλούν και σιωπούν.

Τον τελευταίο καιρό τον στενοχώρησε η επίθεση που δέχτηκε εκτός των άλλων και εκ δεξιών … την ένοιωσε σαν κάτι άκομψο, τραχύ. Υπάρχει ένα στυλάκι που ενδημεί σ’ όλους τους χώρους. Φοριέται από προοδευτικούς ή συντηρητικούς, παραδοσιακούς ή εκσυγχρονιστές, επαρχιώτες ή πρωτευουσιάνους, κοσμοπολίτες ή αποτραβηγμένους, πλαδαρούς ή γυμνασμένους. Το Στύλ αυτό θα μπορούσε να ελέγξει το Χριστό για ασυνέπεια που δεν έστρεψε και την άλλη σιαγόνα, όταν Τον ράπισε ο δούλος του αρχιερέα ... Μακάρι ν’ αποφύγουμε του Χάμ τη καταδίκη.

Ρωμηός, κοσμοπολίτης, το πιο επικίνδυνο είδος δηλαδή, δίδαξε και έδειξε λόγοις τε και εικόναις, ότι μπορεί ο καθείς, να περπατάει με ψηλά το κεφάλι, με αξιοπρέπεια, γκρεμίζοντας τις τύψεις και τις ενοχές που σωρεύουν ύπουλα του κόσμου οι δυνάστες στα κεφάλια των θνητών μ' ανόητους εθνικισμούς, κτηνώδης ρατσισμούς και πνιγηρούς ηθικισμούς.

Το βλέμμα τ’ Αετού σ’ Ανατολή και Δύση, το δένδρο της ζωής στα έγκατα της γης καλλιεργεί κι’ ανθεί και φέρει κι’ άλλο.

Η δίστομος μάχαιρα του Λόγου θα λευτερώσει τους εν κοιλία θηρίου, κείμενους θνητούς και το γνωστό παραμύθι της Κοκκινοσκουφίτσας ο μεγαλύτερος εφιάλτης της ανθρωπότητας, θα έχει αίσιο τέλος.

Όφις δήξας Καππαδόκην έθανεν.

Οι αρχαίοι ημών πρόγονοι δια στόματος Σκεπτικών έλεγαν: “Λόγω παλαίει πας λόγος”. Οι μεσαιωνικοί μας πρόγονοι πρόσθεσαν με το στόμα του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά: “… βίω δε τίς;”. Δηλαδή όρεξη να έχεις και μυαλό και για όλα μπορείς να βρεις επιχειρήματα όταν όμως κάτι αποδεικνύεται εμπειρικά τότε τι μπορούν να μας πουν τα επιχειρήματα; Ο σύγχρονος μας εταίρος, ο αυστριακογερμανοεβραίος Wittgenstein μας εφιστά την προσοχή στο ρόλο που παίζει η μορφή ζωής στη σκέψη μας. Λέει χαρακτηριστικά: “Για ορισμένους ανθρώπους νιώθουμε πως δεν πρόκειται να μάθουμε τι συμβαίνει εντός τους· πως δεν πρόκειται ποτέ να τους καταλάβουμε” Αυτό συμβαίνει επειδή μας λείπουν οι κοινές εμπειρίες που απαιτούνται … “Αν ένα λιοντάρι μπορούσε να μιλήσει, δεν θα το καταλαβαίναμε”. Το λιοντάρι δεν πρόκειται να το καταλάβουμε ακόμη και αν μας μιλήσει στην γλώσσα μας γιατί είναι εντελώς διαφορετική η μορφή ζωής του και οι κοινές λέξεις που θα χρησιμοποιήσει θα κουβαλάν εντελώς ξένο για μας νόημα. “Κάποιος λέει: “Αυτή την έκφραση την καταλαβαίνεις, έτσι δεν είναι; Έ, λοιπόν –και εγώ τη χρησιμοποιώ με τη σημασία που εσύ γνωρίζεις”. –Σα να ήταν η σημασία μια ατμόσφαιρα που συνοδεύει τη λέξη και που η λέξη την κουβαλάει μαζί της σε κάθε είδος χρήσης”. Η σημασία μιας λέξης εξαρτάται από τη μορφή ζωής. “Σε βαθύτερο επίπεδο ορισμένοι άνθρωποι, ακόμη και ολόκληροι πολιτισμοί, θ’ αποτελούν πάντοτε αίνιγμα για μας”. Επιχειρήματα υπάρχουν για όλα αλλά αν διαφέρει ριζικά η μορφή ζωής των θνητών τι μπορεί να προσφέρει ο λόγος; Για να συμβεί η μεταφορά δεν αρκούν οι λέξεις, οι όροι, αλλά πρέπει να υπάρχει σε μεγάλο ποσοστό κοινό βιωματικό υπόστρωμα, κοινή μορφή ζωής. Η έκφραση “δεν μιλάμε την ίδια γλώσσα” δηλώνει με τον καλύτερο τρόπο την εγγενή αυτή ανεπάρκεια του λόγου.

Ας προσπαθήσουμε λοιπόν να προσεγγίσουμε την λέξη Ρωμηοσύνη. Τι εννοούμε λέγοντας Ρωμηοσύνη; Τον τρόπο ζωής, τη μορφή ζωής των Ρωμηών. Ποιοι είναι οι Ρωμηοί; Για να μη μπλέξουμε, ας αρκεστούμε να απαντήσουμε στην ερώτηση “ποιοι ήταν”. Ήταν οι ελληνόφωνοι πολίτες της ρωμαϊκής επικράτειας που συνήθως ήταν δίγλωσσοι. Η ελληνική γλώσσα και παιδεία ήταν ο κοινός τόπος συνάντησης και ενοποίησης του πολυφυλετικού συνόλου των πολιτών ολόκληρης της ελεύθερης ρωμαϊκής επικράτειας. Ποιος ήταν ο χώρος της ρωμαϊκής επικράτειας; Στην μεγαλύτερή της ακμή εκτεινόταν από τον Ευφράτη και τον Καύκασο μέχρι το τείχος του Αδριανού στην βόρεια Βρετανία και τις ακτές της Πορτογαλλίας· και από την γραμμή Ρήνου Δούναβη μέχρι και τις ακτές της βόρειας Αφρικής.

Η Ρωμηοσύνη λοιπόν είναι η πρώτη προσπάθεια παγκοσμιοποίησης που συντελείται στον χώρο της Μεσογείου. Ξεκίνησε ως ιστορική πραγματικότητα με τον Αλέξανδρο τον Μακεδόνα και συνεχίστηκε με μεγαλύτερη ή μικρότερη επιτυχία μέχρι τον 19^ο αιώνα. Από τον 7^ο αιώνα -μετά τις αραβικές κατακτήσεις- άρχισε η συρρίκνωση της ρωμαϊκής επικράτειας στην Ανατολή. Στην Δύση αντίστοιχα αυτό συνέβη στις αρχές του 5^ου αιώνα όταν τα διάφορα βαρβαρικά φύλα πέρασαν το Ρήνο. Παρόλη όμως την απώλεια από τόσο νωρίς της εδαφικής ενότητας συνεχίστηκε η ίδια προσπάθεια παγκοσμιοποίησης με φορέα πλέον -στις εκτός ρωμαϊκής επικράτειας περιοχές- την Εκκλησία. Αυτό που σήμερα είναι γνωστό με τον ατυχή όρο Εθναρχία. Ο όρος Εθναρχία είναι ατυχής και παραπλανητικός γιατί παραπέμπει στην έννοια του Έθνους η οποία έχει “καταταλαιπωρηθεί” λόγω της δημιουργίας και κυριαρχίας των εθνικισμών μετά το Διαφωτισμό και τη Γαλλική Επανάσταση. Βασικό χαρακτηριστικό της πρώτης εκείνης προσπάθειας παγκοσμιοποίησης ήταν ο σεβασμός στη φυλετική ετερότητα και η ταυτόχρονη υποβάθμιση του ρόλου της στην αυτοσυνειδησία των πολιτών. Κάτι αντίστοιχο με αυτό που πάει να συμβεί σήμερα στην Ευρώπη ενώ έχει ήδη συντελεστεί σε μεγάλο βαθμό στην Αμερική. Σημασία έχει το αν κάποιος ασπάζεται τον αμερικάνικο τρόπο ζωής, american way of life, και όχι η φυλετική του διαφορετικότητα. Κάλλιστα μπορεί να γίνει ακόμη και πρόεδρος και υπουργός των USA ο οποιοσδήποτε πολίτης ασχέτως φυλετικής ετερότητας.

Η εναλλακτική αυτή μορφή συνέχισης της προσπάθειας παγκοσμιοποίησης –μετά την απώλεια της κρατικής ενότητας χρησιμοποιήθηκε η Εκκλησία ως φορέας– στη Δύση χτυπήθηκε από τον Καρλομάγνο στις αρχές του 9^ου αιώνα και καταστράφηκε οριστικά στα μέσα του 11^ου αιώνα με την επιβολή του Σχίσματος μεταξύ Ρώμης και Κωνσταντινούπολης. Στην Ανατολή μετά την πτώση της Κωνσταντινούπολης η ενοποίηση που έφερε η τουρκική κυριαρχία βοήθησε στην συνέχιση της “ζύμωσης” των χριστιανικών λαών μέχρι τον 19^ο αιώνα οπότε με την επικράτηση των εθνικισμών –του νεοελληνικού και πανσλαβιστικού στην Ευρώπη και του αραβικού στη Μέση Ανατολή– σταμάτησε η “ζύμωση” και άρχισε το ξήλωμα της Ρωμηοσύνης. Σήμερα έχουμε φτάσει στο σημείο να έχει σβήσει ακόμη και η ανάμνηση εκείνης της πρώτης προσπάθειας παγκοσμιοποίησης –της Ρωμηοσύνης– λόγω της αλλοίωσης που έχει επέλθει, μετά την κυριαρχία των εθνικισμών, στη σκέψη και τη γλώσσα.

Η Ρωμηοσύνη ήταν η πρώτη προσπάθεια παγκοσμιοποίησης. Βασικά συστατικά της θα λέγαμε ήταν ο Ελληνισμός και ο Χριστιανισμός. Μετά τη δημιουργία και την επιβολή του Σχίσματος κυριάρχησε πλέον ο όρος Ορθοδοξία για να τονιστεί η αλλοίωση που επήλθε -μετά το Σχίσμα- στη Δύση λόγω της αυθαίρετης επέμβασης των Φράγκων, για πολιτικές σκοπιμότητες, στη διδασκαλία της Εκκλησίας.

Τι εννοούμε λέγοντας Ελληνισμός; Χρειάζεται σκέψη; Τον πολιτισμό των –αρχαίων- Ελλήνων … Ναι. Τι γνωρίζουμε όμως σήμερα και τι καταλαβαίνουμε γι’ αυτόν τον πολιτισμό; Εδώ αρχίζουν τα δύσκολα γιατί η μορφή ζωής μας είναι εντελώς διαφορετική.

“Κατά την πρώτη την αρχική σημασία, ο ελληνισμός είναι “φράσις αδιάπτωτος εν τή τεχνική καί μή εικαία συνηθεία”. Αναφορικά με την έννοια αυτή έχουν γραφτεί έργα με τίτλο Περί Ελληνισμού που αποδίδονται στον Σέλευκο, Έλληνα γραμματικό της Αλεξάνδρειας που άκμασε κατά το πρώτο μισό του 1^ου μ.Χ. αιώνα και σε άλλους. Στην Παλαιά Διαθήκη (Μακκαβ.) χρησιμοποιείται η λέξη με την σημασία του πολιτισμού γενικά “ήν δ’ αύτη ακμή τις ελληνισμού”. Με την σημασία αυτή χρησιμοποιήθηκε κατά τους μετά τον Αλέξανδρο χρόνους”. Η λέξη Ελληνισμός αρχικά αναφερόταν στην γλώσσα, στη γραμματική δομή: “Ελληνισμός μεν ούν εστί λέξις υγιής και αδιάστροφος ή λόγου μερών πλοκή κατάλληλος”. Αργότερα άρχισε να σημαίνει τον πολιτισμό και με την εμφάνιση του Χριστιανισμού “τονίστηκε ιδιαίτερα η σημασία του όρου η αναφερομένη στην ειδωλολατρική θρησκεία”.

Παρενθετικά ας δούμε για λίγο τι συμβαίνει με την λέξη Πολιτισμός. “Από καθαρά γλωσσική άποψη, ο όρος δηλώνει: το σύνολο των υλικών και πνευματικών φαινομένων που χαρακτηρίζουν μια κοινωνική ομάδα … από την άποψη … των Επιστημών του Ανθρώπου ως πολιτισμός ορίζεται η συνολική κοινωνική κληρονομιά μιας ομάδας ανθρώπων ή του ανθρώπινου είδους ως συνόλου. Ο όρος αναφέρεται δηλαδή στο ολοκληρωμένο πρότυπο της ανθρώπινης γνώσης, των πεποιθήσεων και της συμπεριφοράς”. Ως ελληνική λέξη ο όρος πολιτισμός σημαίνει την κοινωνική κληρονομιά της Πόλης και όχι κάθε ομάδας ανθρώπων. Επίσης στη Φιλοσοφία “Ένας -ισμός είναι (εξ ορισμού) ένα κλειστό τελειωμένο δόγμα, μία θέση, μία ιδεολογία”. Πολιτισμός λοιπόν -για τους Έλληνες- είναι το σύνολο της κωδικοποιημένης κληρονομιάς μιας Πόλης που –ίσως θα μπορούσαμε να προσθέσουμε- σκοπό έχει τη μεταφορά της απαραίτητης πληροφορίας στις επόμενες γενιές για να εξασφαλιστεί η συνεχής επιβίωση της Πόλης. Κάτι σαν ένα κατασκευασμένο από τους πολίτες DNA που επιτρέπει τη δημιουργία και τη ζωή Πόλεων. Ο πολιτισμός καθαυτός είναι κάτι το νεκρό, το απολιθωμένο άλλα μεταφέρει μέσω των μνημείων του την μορφή που όταν δέχεται ο θνητός να την προσλάβει γίνεται μορφωμένος και γιατί όχι όμορφος.

Η βίβλος του Ελληνισμού είναι ο Όμηρος. Τόσο πολύ αγαπούσε τον Όμηρο ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος που τί πήγε και βρήκε να πει για να τον παινέψει; Τον είπε λακωνικότατο! “Το λακωνίζειν ου τούτό εστιν, όπερ οίει, ολίγας συλλαβάς γράφειν, αλλά περί πλείστων ολίγας. Ούτως εγώ και βραχυλογώτατον Όμηρον λέγω και πολύν τον Αντίμαχον. Πώς; τοις πράγμασι κρίνων το μήκος, αλλ' ου τοις γράμμασι”. Μάλιστα· μπορεί ο Όμηρος να έχει γράψει 27.803 στίχους αλλά είναι λακωνικότατος γιατί μας μιλάει για πολύ περισσότερα πράγματα ... . Το όνομα Όμηρος σχετίζεται με τη συνάντηση. Στην Ιλιάδα οι Τρώες και οι Αχαιοί περιγράφονται τόσο ισότιμα που “κάποιοι αναγνώστες εκτιμούν ότι ο Όμηρος είναι πιο φιλικός απέναντι στους Τρώες από ό,τι απέναντι στους Αχαιούς … Κάποιος Βρετανός κριτικός είχε διατυπώσει πριν από έναν αιώνα την άποψη ότι ο Όμηρος πρέπει να ήταν Τρώας, ή τουλάχιστον γιος Τρωαδίτισσας”. Για να συμβεί συνάντηση χρειάζονται δύο αλληλοαναιρούμενα μεγέθη: το “εγώ” και η ικανότητα παραμερισμού του “εγώ”, η κοινωνικότητα. Στην Οδύσσεια βλέπουμε με μύθους και εικόνες τα εντός τέρατα με τα οποία πρέπει να παλαίψει ο οδυνόμενος πλάνητας, για να γίνει άνθρωπος, βασιλιάς στην πατρίδα του, στη χώρα της Πηνελόπης, της συνεχώς εργαζόμενης, της καρδιάς. Η δικαίωση της Οδύσσειας ήρθε με την αναγνώριση της συναισθηματικής νοημοσύνης. Η συναισθηματική νοημοσύνη πλέον θεωρείται ισότιμη και ίσως και πολύ σημαντικότερη της λογικής νοημοσύνης για την επιβίωση. Στην Ιλιάδα και την Οδύσσεια ο Όμηρος δίνει τη μέθοδο που χρησιμοποιόντας την ο Ελληνισμός κατάφερε -όσο ήταν δυνατόν στους θνητούς- να ταρακουνήσει τον πύργο της Βαβέλ. Οι αρχαίοι Έλληνες είχαν σαν βασικό έθιμο την φιλοξενία. Χάρη σε αυτή τους την επιλογή κατάφεραν μακροπρόθεσμα να δημιουργήσουν τον πιο ανοιχτό, τον πιο ανθρώπινο πολιτισμό. Η φιλοξενία τους έδινε την δυνατότητα να μαζεύουν πληροφορίες για τον έξω της επικράτειας τους κόσμο και η αξιοποίηση αυτών των πληροφοριών τους επέτρεψε να πετύχουν παγκόσμια πολιτιστική κυριαρχία επί αιώνες. Είχαν την έμπνευση να παραμερίσουν το κοντόφθαλμα θεωρούμενο συμφέρον της στιγμής (70 – 80 κιλά κρέας και κόκαλα ήταν για τους ανθρωποφάγους ο ξένος) και ανοίχτηκαν στο μέλλον.

Ο Ελληνισμός είναι ο –ισμός του Έλληνα. Ο Έλληνας, η Ελλάς είναι συνάντηση δύο διαφορετικών ποιοτήτων: Ελλάς = ελ + λας = φως + πέτρα. Φως καί πέτρα: 1) Εξ απόψεως φυσικού περιβάλλοντος. 2) Επειδή εδώ υπάρχει η μέθοδος που παίρνει την πέτρα, το λαό, και την κάμνει φως χωρίς να της “αλλάζει τα φώτα”. Η μέθοδος να γίνεται ο άνθρωπος ογδόντα χρονών παιδί (κάτι ξέραν οι ιερείς των Αιγυπτίων και είπαν στον Σόλωνα ότι "Έλληνες αεί παίδες"). Γιαυτό και την Παιδεία την είπαν Παιδεία γιατί ήταν η μέθοδος πού σέ βοηθούσε νά διατηρήσεις ζωντανό το πνεύμα, δηλαδή την παιδικότητα. Πράγμα φυσικά κοπιώδες· δηλαδή θα σε παιδέψει λίγο η προπόνηση. Θα σε παιδέψει αλλά θα μορφωθείς, θα ομορφαίνεις στ’ αλήθεια, και θα είσαι έτοιμος να θυσιαστείς προκειμένου να διασωθεί αυτός ο τρόπος ζωής. Ελληνισμός λοιπόν είναι ο –ισμός του Έλληνα είναι η κωδικοποιημένη πληροφορία που όταν αφομιώνεται από έναν οποιοδήποτε θνητό τον μετατρέπει σε Έλληνα. Γι’ αυτό “και μάλλον Έλληνας καλείσθαι τους της παιδεύσεως της ημετέρας ή τους της κοινής φύσεως μετέχοντας” δηλαδή ονομάζονται Έλληνες όσοι μετέχουν της ελληνικής παιδείας καί όχι όσοι απλώς είναι στη ράτσα.

Ο Ελληνισμός μέχρι πριν μερικές δεκαετίες εθεωρείτο ο πολιτισμός του λόγου, της λογικής, του μυαλού. Και το συμπέρασμα αυτό δεν είχε προέλθει από μόνο του. Ο δυτικός άνθρωπος ζούσε σε ένα θερμοκήπιο λογικότητας από το Σχίσμα και μετά. Μόνο με την έλευση της μεταμοντέρνας εποχής μπόρεσε να καταλάβει -αφού το έζησε στο πετσί του- ότι ισότιμα και συχνά κυριαρχικά υπάρχει και ο χώρος του “παράλογου”. Σήμερα ξέρουμε ότι λόγος και μύθος είναι δύο αλληλοσυμπληρούμενοι χώροι, οφείλουν να είναι αλληλοσυμπληρούμενοι για να αναπτυχθεί αρμονικά η προσωπικότητα του ανθρώπου. Αφού άλλαξε λοιπόν κάπως η μορφή ζωής στη Δύση μπόρεσαν και οι μελετητές να αφουγκραστούν και να εντοπίσουν την συνύπαρξη των δύο αυτών κόσμων μέσα στον πολιτισμό των αρχαίων Ελλήνων. Ενδεικτικά αναφέρουμε δύο τίτλους βιβλίων: “Οι Έλληνες και το παράλογο” E. R. Dodds, εκδ. ΚΑΡΔΑΜΙΤΣΑ και “Μύθος και σκέψη στην αρχαία Ελλάδα” Jean Pierre Vernant, εκδ. ΝΕΦΕΛΗ.

Ο Ελληνισμός μέχρι πριν μερικές δεκαετίες εθεωρείτο ο πολιτισμός του λόγου, της λογικής, της λεκτικής σκέψης. Αναγνωρίστηκε όμως τελικά η λειτουργικότητα της εικόνας. Η δυσλεξία, η μέχρι πρότινος θεωρούμενη αναπηρία, προβληματική ιδιομορφία, χαρακτηρίζεται πλέον ως χάρισμα. Η δυσλεξία μάλλον φανερώνει την αναπηρία του εκπαιδευτικού μας συστήματος και όχι του φορέα της. Υπάρχουν δύο τρόποι σκέψης ο λεκτικός και ο μη-λεκτικός. Το εκπαιδευτικό σύστημα του δυτικού κόσμου είναι προσανατολισμένο στην καλλιέργεια κυρίως ή και αποκλειστικά του λεκτικού τρόπου σκέψης. Όσοι λοιπόν είναι χαρισματικοί στον μη-λεκτικό τρόπο σκέψης αντιμετωπίζουν προβλήματα. Τα προβλήματα αυτά δεν οφείλονται σε δικιά τους αναπηρία αλλά φανερώνουν ακριβώς την μονομέρεια της παιδείας. Η εικόνα πλέον παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην ζωή μας. Την περίοδο της Εικονομαχίας η Ρωμηοσύνη αγωνίστηκε και διέσωσε αυτή ακριβώς την καθολικότητα του πολιτισμού της. Αρμονική συνύπαρξη λόγου και εικόνας. Στην κορυφαία της πολιτισμική πράξη, στην θεία Λειτουργία αρμονικά συνυπάρχουν ο λόγος και το κάλλος. Το κάλλος των (δια χειρών αγιογράφων) εικόνων, το κάλλος των (δια πέννας πενήτων τω πνεύματι συγγραφέων) λόγων, το κάλλος των (δια στόματος ξηρολαρύγγων μελωδών και όχι καλοταϊσμένων τραγουδιστών) μουσικών φθόγγων. Ακόμη και τα αναγνώσματα (Ευαγγέλιο και Απόστολος) εμμελώς εκφέρονται εις πείσμα κάποιων εκσυγχρονισθέντων -τον καιρό του μοντερνισμού- διανοιοκρατούμενων θεωρητικών του εκσυγχρονισμού –τρομάρα τους- της λατρείας της Εκκλησίας του Χριστού, της Εικόνος του Θεού του αοράτου.

Η παρανόηση αυτή του Ελληνισμού, κυριάρχησε στη Δύση μετά το Σχίσμα. Δημιουργήθηκε μια άρρωστη μορφή ζωής. Ο ελληνικός πολιτισμός διασώθηκε στη Δύση αλλά σε μια αιρετική εκδοχή του. Παραθεωρήθηκε η σπουδαιότητα του μύθου και της εικόνας  και απολυτοποιήθηκε η σημασία του λόγου, της αλήθειας (που κατάντησε ορθολογική εκδοχή) εις βάρος του κάλλους (που εξοστρακίστηκε στο κόσμο των ιδεών). Κουτσός Ελληνισμός, με ένα ποδάρι, βασανίζει και σακατεύει επί αιώνες τους ταλαίπωρους θνητούς. Ο Λόγος όμως σαρξ εγένετο, σώζοντας ακριβώς τον άνθρωπο από τις μεταπτώσεις στα άκρα του μύθου ή του λόγου. Παρέχοντας άπειρη, άκτιστη δύναμη βοηθάει τον θνητό να καλλιεργεί ταυτόχρονα τις δύο αλληλοαναιρούμενες σε κτιστό επίπεδο λειτουργίες του, του παρέχει την δυνατότητα να θέτει σε πλήρη, αρμονική, εν ειρήνη λειτουργία τα δυο εγκεφαλικά του ημισφαίρια. Γαντζωμένος ως άλλος Οδυσσέας στα απομεινάρια του πλοίου, του ξηρού σαρκίου, ξεφεύγει, απ’ τη Σκύλλα των λόγων (τις σκέψεις που ζώνουν σαν τα φίδια και βασανίζουν το θνητό) και από τη Χάρυβδη, το χάος των λογισμών και των εικόνων, το δάσος. Γλιτώνει από τους “λόγους και τους λογισμούς της πονηρίας”. Στο αδιέξοδο δόθηκε διέξοδος, το αίτημα του μέτρου βρήκε ρεαλιστική εκπλήρωση στο Σταυρό και επιτεύχθηκε η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ. Η συνάντηση του κάλλους και της αλήθειας. Η συνάντηση του κτιστού και του ακτίστου. Η συνάντηση του “εγώ” και της κοινωνικότητας. Η συνάντηση του λόγου και του σχήματος, της εικόνας.

Η παρανόηση του Ελληνισμού που κυριάρχησε στη Δύση μετά το Σχίσμα έφερε μια υπερεκτίμηση του ρόλου της φιλοσοφίας. Οι φιλόσοφοι όμως ήταν μια μικρή μειοψηφία στην αρχαία ελληνική κοινωνία και ο ρόλος τους ήταν πολύ περιορισμένος. Για παράδειγμα ο Πλάτωνας και ο Ηράκλειτος έθεσαν ως βασικό αίτημα την απομάκρυνση του Ομήρου για λόγους παιδαγωγικούς, ηθικοπλαστικούς. Ο Όμηρος όμως συνέχισε να αποτελεί την βίβλο του Ελληνισμού μέχρι τον 19^ο μ.Χ. αιώνα. Ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης μετέφρασε το Ευαγγέλιο του εσπερινού της Αγάπης (της ημέρας του Πάσχα) σε ομηρικό –γλωσσικά και εξ απόψεως ρυθμού- δακτυλικό εξάμετρο, και διακόσμησε, στον Συναξαριστή του, τα συναξάρια της κάθε μέρας με έμμετρα στιχάκια διανθισμένα με λέξεις από τον Όμηρο. Τόση αγάπη μέχρι τον 19^ο αιώνα στον απόβλητο κατά Πλάτωνα Όμηρο. Βέβαια σήμερα μετά τόσες γενιές κατηχητικοδίαιτων θεολογοδιανοητών ουδείς ενθυμείτε και τιμά, και αγαπά τον άμοιρο εν νέα Ελλάδι Όμηρο. Νάναι καλά ο Ν. Γ. Πεντζίκης που διέσωσε την τιμή και μνήμη του. Άλλως αυτά του αγίου Νικοδήμου και εκείνα τα ποιήματα σε ομηρική γλώσσα και ρυθμό του Θεολόγου, του αγίου Γρηγορίου, θα έχασκαν ως κενά νοήματος καλλολογήματα. Στην αρχαία ελληνική κοινωνία την ομηρο-τραγωδιο-θρεμμένη οι φιλόσοφοι αντιμετωπίζονταν ως -περίπου- ξένο σώμα και πολλοί τους όντως ήταν. Ο Ηράκλειτος και ο Πλάτωνας ήταν βαθιά αντιδημοκρατικοί, απεχθάνονταν την δημοκρατία. Ο Πλάτωνας οραματιζόταν την ιδανική Πολιτεία του η οποία δεν ήταν τίποτα άλλο παρά η επιστροφή στο απολυταρχικό πολίτευμα της χρυσής εποχής του Ησίοδου. Διαστρέφει το Σωκράτη. “Ο Σωκράτης έθεσε το αίτημα ένας πολιτικός να είναι σοφός. Μ' αυτό εννοούσε ότι ένας πνευματικός ηγέτης είχε μια ιδιαίτερη υπευθυνότητα να είναι πνευματικά έντιμος και μετριόφρων, ότι θα 'πρεπε να έχει επίγνωση των ατελειών του, της σφαλερότητάς του. Ή διδασκαλία του Πλάτωνα βρίσκεται σε άμεση αντίθεση προς τη σωκρατική. Ό Πλάτων ερμήνευε το σωκρατικό αίτημα ότι ο πολιτικός θα 'πρεπε να είναι σοφός με τη σημασία ότι αυτός θα 'πρεπε να είναι ένας υψηλής παιδείας και γνήσιος, με όλη τη σημασία της λέξης, φιλόσοφος: ένας άνθρωπος πού γνωρίζει: ένας διαλεκτικός: ένας φιλόσοφος-βασιλιάς”.

Μετά το Σχίσμα –11^ος αιώνας– έχουμε την άνθιση του Σχολαστικισμού. Συγκεκριμένα: “Ονομάζουμε σχολαστικισμό τη φιλοσοφική ‘σχολή’ ή μέθοδο των σχολαστικών δηλαδή των καθηγητών της Scola, του τύπου εκείνου των διδακτηρίων που αναπτύσσονται στη δυτική Ευρώπη τον 12^ο και 13^ο αιώνα, και βασίζουν τη διδασκαλία τους κυρίως στην άσκηση της ορθής συλλογιστικής. Η σχολαστική άσκηση στην ορθότητα των συλλογισμών γίνεται συνήθως με αφετηρία ένα κείμενο που είναι κοινά αποδεκτό ως έκφραση αυθεντίας σε κάποιο τομέα της γνώσης … ερμηνευτικών ή συμπληρωματικών στο κείμενο σχολίων, γι’ αυτό και ταυτίζουμε κάποτε τον σχολαστικό με τον σχολιαστή (σελ. 151). Μιλάμε για τον σχολαστικισμό σαν φιλοσοφική σχολή ή μέθοδο, αλλά στην πραγματικότητα πρόκειται για πολιτιστικό φαινόμενο. … Πρόκειται για μια καθολική μέθη ενθουσιασμού που συνοδεύει την απόλυτη κατάφαση στις δυνατότητες της συλλογιστικής ικανότητας του ανθρώπου –δυνατότητες θετικής και αποτελεσματικής γνώσης, τελικά κυριαρχίας του σκεπτόμενου υποκειμένου πάνω στην αλήθεια της φυσικής, ιστορικής και μεταφυσικής πραγματικότητας (σελ. 152). Εξαντλούν, οι σχολαστικοί, τη δυνατότητα της γνώσης στη νοητική ικανότητα του ανθρώπινου υποκειμένου. Και είναι ακριβώς η ταύτιση της γνώσης με τη νοητική σύλληψη (στοχασμός), η απολυτοποίηση της διαλεκτικής τεχνικής για την πρόσβαση στην αδιαμφισβήτητη γνώση, που συνιστά μια καινούρια απαρχή πολιτιστικού βίου (σελ. 154).”.

Το Σχίσμα άρχισε 809 ως σχίσμα μεταξύ Ρωμαίων και Φράγκων. “Τῷ 809 ὁ Κάρολος συνεκρότησε μεγάλην Σύνοδον ἐν Ἀκυϊσγράνῳ τῆς Ἱεραρχίας τῶν Φράγκων, ἥτις ἐθέσπισεν ὡς δόγμα τήν γενομένην περί τό 780 προσθήκην τοῦ Filioque καί ἀφώρισε τούς μή συμφωνούντας”. Ο πρώτος που αντέδρασε στην προσθήκη ήταν ο τότε Πάπας Ρώμης Λέων ο Γ’ ο οποίος είχε στέψει νωρίτερα, τα Χριστούγεννα του 800 τον Καρλομάγνο “Αυτοκράτορα των Ρωμαίων” ... “Ο φραγκόφιλος Πάπας Ἀναστάσιος (855-858), … γράφει τά ἑξῆς εἰς τόν ὑπ’ αὐτοῦ συγγραφέντα βίον Λέοντος Γ'· "οὗτος, κατά ζῆλον, καί ἐπί προφυλακῇ τῆς ὀρθοδόξου πίστεως, ἐπί δυσίν ἀσπίσιν ἀργυραῖς ἐπέταξεν ἐπιγραφῆναι τό Σύμβολον ἑκατέρωσε· θατέρᾳ μέν γράμμασιν Ἑλληνικοῖς, Λατινικοῖς δέ θατέρα, δεξιόθεν τε καί ἀριστερόθεν ἐπῃωρημέναις, ἄνωθεν τῆς εἰσόδου τῆς εἰς τό Λείψανον· ὧν ὁ σταθμός λιτρῶν μεν 94, οὐγκιῶν δέ 6". Πρόκειται περί τοῦ λειψάνου τοῦ ἁγίου Παύλου”. Επίσης: “Ὁ φραγκολατῖνος θεολόγος Πέτρος Δαμιανός (1007-1072) γράφων περί ἐκπορεύσεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος πληροφορεῖ ὅτι εἶδεν ὁ ἴδιος εἰς Ρώμην τό ἐν λόγῳ Σύμβολον ἄνευ Filioque”. Ο τότε Πάπας Λέων ο Γ’ ανήρτησε το Σύμβολο σε δύο αργυρές πλάκες στα λατινικά και τα ελληνικά χωρίς την προσθήκη του Filioque. Μέχρι τις αρχές του 11^ου αιώνα στη Ρώμη γινόταν ένας άνισος αγώνας μεταξύ των Ρωμαίων ορθοδόξων και των Φράγκων για το ποιος θα κατορθώσει να ελέγχει τον Θρόνο της, την αγία Έδρα. Τελικά υπερίσχυσαν οι Φράγκοι και το 1054 επέβαλαν τις κακοδοξίες τους μετατρέποντας το ήδη υπάρχον Σχίσμα μεταξύ δυτικών Ρωμαίων και Φράγκων σε Σχίσμα μεταξύ Πρεσβυτέρας και Νέας Ρώμης.

Κέντρο και ουσία του Σχίσματος είναι αυτό ακριβώς που εκφράζει ο πρώτος καρπός του, ο Σχολαστικισμός. Η απολυτοποίηση της ανθρώπινης διάνοιας, η απολυτοποίηση της λογικής, της συλλογιστικής λειτουργίας της ανθρώπινης διάνοιας και η άρνηση -ή και άγνοια- της ανάγκης τεκμηρίωσης της γνώσης από αντίστοιχη αντικειμενικά ελέγξιμη εμπειρία. Το κάλλος των πραγμάτων, και των πραγματικών εμπειριών, θεωρείται ανόητη πολυτέλεια και η ανθρώπινη διάνοια “μόνη”, “αυτόνομη” ορμά να κυριαρχήσει επί των καθολικών ιδεών, των universalia, “που –υποτίθεται ότι- προϋπάρχουν καθεαυτές στην Ουσία του Θεού”, ή επί της φύσεως, δια των εν τη διανοία αφαιρετικών συλλήψεων. Ή πιο απλά για τον Σχολαστικό, οι λέξεις κουβαλάν (από φυσικού τους, όπως ο οικόσιτος γάϊδαρος το σαμάρι του) μαζί τους το νόημά τους. Άρα ο σκεπτόμενος λεκτικά νομίζει ότι ταυτόχρονα και αυτονόητα κατανοεί. Το νόημα υπάρχει a priori, εκ των προτέρων, μέσα στη λέξη και μέσα στη κεφάλα μου, δεν μου χρειάζεται η εμπειρία, η εικόνα, το παράδειγμα. Γιαυτό και αναγνωριστικό σημάδι του σχολαστικίζειν είναι, “η φτωχή σε παραδείγματα δίαιτα” η οποία δυστυχώς βλάπτει σοβαρά τη υγεία της σκέψης· αντιμάχεται τη σχέση με τα πράγματα, τη “γείωση”, και δημιουργεί τις κατάλληλες συνθήκες για ουφώδη απογείωση στη ζοφώδη άλω (αλώνι του φεγγαριού, θολούρα, ομίχλη) της φιλοσοφίας.

Το γκρέμισμα του Σχολαστικισμού άρχισε με το Νομιναλισμό (Ονοματοκρατία) και ολοκληρώθηκε με τον Νεύτωνα. Έκτοτε υπάρχουν οι νεοσχολαστικοί (βλέπε Ράμφος), ως θλιβερό ιερατείο που αρνείται να παραδεχθεί την οριστική ήττα των θεών του και επιμένει (ποντάροντας στην άγρα ανενημέρωτων, αφελών, ημιμαθών τριτοκοσμικών ψευτο- ή τσεπο-διανοητών) συντηρώντας ένα σκοταδιστικό σύστημα που εκτός των άλλων προσφέρει στον αγώνα για την καταπολέμηση της ανεργίας … “Οι νομιναλιστές ταυτίζουν τη γνώση με την άμεση εμπειρική προφάνεια (με κυριότερους εκπροσώπους τον Roscellinus (1050-1123) Occam (1300-1349)”. “Ο Ροσκελλίνος, ισχυριζόταν πως οι γενικές έννοιες είναι flatus vocis (=πνοή φωνής). Κατά συνέπεια δεν έχουν κανένα ουσιαστικό αντίκρισμα παρά είναι ψιλά ονόματα που διαλύονται με την προφορά”. “Στις αρχές του 14^ου αιώνα ακούγονται οι πρώτοι τριγμοί του σχολαστικού οικοδομήματος. Ο Δουνς Σκώτος (+1308) θα αμφισβητήσει την προτεραιότητα και την παντοκρατορία του λόγου που τον είχαν εξοπλίσει με τις γενικές έννοιες (universalia). Κυρίαρχη δύναμη της ζωής μας, λέγει ο Σκώτος δεν είναι ο λόγος, αλλά η βούληση. Η βούληση είναι ανώτερη από τη νόηση. … Πάντως το αποφασιστικό και θανάσιμο πλήγμα κατά του σχολαστικισμού θα το δώσει ο Γουλιέλμος Όκκαμ (+1347). Δεν υπάρχουν κατά τον Όκκαμ τα αντίστοιχα προς τις έννοιες αρχέτυπα. Οι έννοιες είναι απλώς ονόματα που δίνονται ύστερα από την επιμέρους παρατήρηση και έρευνα των πραγμάτων. Επομένως δεν είναι νοητό να ερευνάται η έννοια, για να κατανοείται η “ουσία” του πράγματος. Μόνο η εμπειρική έρευνα έχει αξία και μπορεί να δώσει ασφαλείς γνώσεις, μολονότι περιορισμένες”. Παράλληλα με τους Νομιναλιστές έδρασαν ενάντια στο Σχολαστικισμό οι δύο Βάκωνες. “Ο πρώτος, Roger Bacon (1214-1294) ξεκίνησε από το πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και διώχθηκε αμείλικτα (πέρασε το μεγαλύτερο διάστημα της ζωής έγκλειστος σε μοναστήρι στο Παρίσι, όπου δεν είχε τη δυνατότητα ούτε να διαβάζει ούτε να γράφει). Υποστήριξε την εμπειρική έρευνα. Η φιλοσοφία κατά τον Βάκωνα πρέπει να ασχολείται με τις επιστήμες, να υποδεικνύει τη μέθοδο και να καθορίζει τα όρια της έρευνας. Έπρεπε να περάσουν τρεις περίπου αιώνες για να εμφανιστεί και πάλι στην Αγγλία ένας άλλος Βάκων, ο Φραγκίσκος (Francis Bacon, 1560-1626) που δεν έκανε τίποτε άλλο παρά να υποστηρίξει τις απόψεις του μεσαιωνικού καλόγερου. … Εξαίρει την επαγωγή, την παρατήρηση και το πείραμα. Δεν μπορεί να υπάρχει αυτοτελής θεωρία χωρίς την παρατήρηση και το πείραμα. Από τα επιμέρους οφείλει ο επιστήμονας ν’ ανεβαίνει στα καθόλου και τα αίτια. Αυτή είναι η σκάλα του νου κατά το Βάκωνα”. Η δικαίωση ήρθε με τον Νεύτωνα. “Αυτό το δόγμα της επαγωγικής θεμελίωσης της αντικειμενικότητας της γνώσης καθολικά πιστευόταν ότι επικύρωσε η νευτώνεια φυσική. … Τόσο το ακανθώδες ‘πρόβλημα της επαγωγής’, όσο και η εδραιωμένη επιστημολογική θέση που αναγνωρίζει στην επιστήμη αναγκαστικό κύρος, αποτελούσαν δύο νευραλγικά σημεία τεράστιας σημασίας για ολόκληρο το οικοδόμημα της επιστήμης και για τη φιλοσοφική ερμηνεία της”. Βρισκόμαστε πλέον στην “μοντέρνα” εποχή. Ο Θεός έχει ξηλωθεί από τον θρόνο του αλλά διατηρείται η κυριαρχία του δογματισμού. Ο Σχολαστικισμός ήταν δογματικός, νόμιζε ότι με το ανθρώπινο μυαλό δύναται να γνωρίσει το Θεό και να διατυπώσει καθολικής ισχύος δόγματα. Ο Μοντερνισμός επίσης ήταν δογματικός, νόμιζε ότι επεξεργαζόμενος με το μυαλό την ανθρώπινη εμπειρία (τα δεδομένα της επιστημονικής παρατήρησης) μπορούσε να γνωρίσει τη φύση και να διατυπώσει αναγκαστικού χαρακτήρα “νόμους”.

“Χάριν στον Einstein μπορούμε να βλέπουμε τη θεωρία του Νεύτωνος ως μία υπόθεση (ή ως ένα σύστημα υποθέσεων). Ακόμη και εκείνοι πού δεν αποδέχονται τη θεωρία του Einstein για τη βαρύτητα πρέπει να παραδεχθούν πως αυτή ήταν μια επιτυχία του, πού δημιουργούσε μια νέα εποχή. Γιατί η θεωρία του αδιαμφισβήτητα θεμελίωνε την άποψη ότι η θεωρία του Νεύτωνος, ανεξάρτητα από το εάν ήταν αληθής ή ψευδής, αναμφίβολα δεν ήταν το μόνο δυνατό σύστημα ουράνιας μηχανικής, που μπορούσε να εξήγηση τα φαινόμενα με απλό και πειστικό τρόπο. Για πρώτη φορά σε διάστημα περισσότερο από διακόσια χρόνια η θεωρία του Νεύτωνος κατέστη προβληματική. Είχε άλλωστε καταστεί κατά τη διάρκεια των δύο αυτών αιώνων ένα επικίνδυνο δόγμα, ένα δόγμα που δημιουργούσε πνευματική νάρκωση στους ανθρώπους. Ακόμη και οι αντίπαλοι του Einstein, όπως και οι θαυμαστές του, οφείλουν να είναι ευγνώμονες σ’ αυτόν, γιατί απελευθέρωσε τη φυσική επιστήμη από την καταστροφική πίστη, τη σχετική με την ακαταμάχητη αλήθεια της θεωρίας του Νεύτωνος”. Με τον Einstein και με την βούλα της επιστήμης μπορούμε να πούμε ότι γκρεμίζεται ο Μοντερνισμός. Ο Κάντ έλεγε: “Η νόησή μας … επιβάλλει νόμους πάνω στη φύση”. Μετά τον Einstein το μόνο που μπορούμε να λέμε είναι: “Η νόησή μας … δοκιμάζει - με διαφορετικούς εκάστοτε βαθμούς επιτυχίας - να επιβάλει στη φύση νόμους”. “Η διατύπωση του Κάντ όχι μόνο υποδηλώνει ότι ο λόγος μας (reason) επιχειρεί να επιβάλει νόμους πάνω στη φύση, αλλ' ωσαύτως ότι είναι σταθερά επιτυχής στην προσπάθεια του αυτή. Ο Κάντ πίστευε πως οι νόμοι του Νεύτωνος είχαν επιτυχώς επιβληθεί πάνω στη φύση: ότι δηλαδή είμεθα υποχρεωμένοι να ερμηνεύσουμε τη φύση με αυτούς τους νόμους· από την πίστη του αυτή έβγαζε το συμπέρασμα ότι οι νόμοι αυτοί πρέπει να είναι a priori αληθείς. … Ο λόγος μας μπορεί να δώσει περισσότερες από μία ερμηνείες· όμως δεν μπορεί να επιβάλει την ερμηνεία του μια για πάντα πάνω στη φύση. Ό λόγος εργάζεται με τη μέθοδο της δοκιμής και του λάθους (by trial and error). Ευρίσκουμε τους μύθους μας και τις θεωρίες μας και τις υποβάλλουμε σε δοκιμασία: Προσπαθούμε να δούμε μέχρι που μας πηγαίνουν· αν μπορούμε, καλυτερεύουμε τις θεωρίες μας.”. Με το τέλος της μοντέρνας εποχής γκρεμίστηκε η υπερφίαλη ψευδαίσθηση των δογματικών “επιστημόνων” ότι τάχα μπορούν να κατέχουν μόνιμη και ακλόνητη γνώση. Ο Σωκράτης πήρε τη ρεβάνς από τον Πλάτωνα: “… η κριτική έμφαση του Σωκράτη στη σφαλερότητά μας, και ιδιαίτερα στη σφαλερότητα όλης της ανθρώπινης γνώσης, προλαμβάνει, κατά δυόμισι χιλιετηρίδες, ορισμένα από τα πιο σημαντικά συμπεράσματα της σημερινής θεωρίας μας για τη γνώση: τον υποθετικό και δοκιμαστικό χαρακτήρα της σύγχρονης επιστήμης”. Αυτό που χαρακτηρίζει την Μεταμοντέρνα κατάσταση είναι αυτή η μετριοπάθεια και ο συνακόλουθος πλουραλισμός. Αυτό το νόημα έχει και το αίτημα της πολυπολιτισμικότητας. Δεν μπορεί να υπάρχει ένας ανθρώπινος πολιτισμός που να είναι Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ. Όλες οι ανθρώπινες παραδόσεις είναι κατ’ αρχήν ισότιμες.

Η μεταμοντέρνα κατάσταση δεν είναι ένα “πράγμα”. Την διακρίνει μια μεγάλη πολυπλοκότητα και πολυμέρεια αλλά βασικό της χαρακτηριστικό (διακριτικό σε σχέση με το μοντερνισμό και το σχολαστικισμό) είναι το γκρέμισμα του δογματισμού. Ο άνθρωπος έχει απελευθερωθεί από τον σφιχτό κορσέ του θεϊστικού (σχολαστικισμός) ή άθεου (μοντερνισμός) δογματισμού. Έχει απελευθερωθεί μεν αλλά τα φαντάσματα των δογματισμών παραμονεύουν και φιλότιμα εργάζονται για να γυρίσουν το ρου της Ιστορίας και ει δυνατόν να κυριαρχούν πάντα, ειδικά στις τριτοκοσμικές παρυφές της Δύσης. Το αντίθετο της γνώσης πλέον δεν είναι η άγνοια αλλά η απάτη και ο δόλος, όπως τονίζει ο Γάλλος κοινωνιολόγος Ζαν Μπωντριγιάρ (Baudrillard) και “επιτέλους οι ‘πνευματικοί’ άνθρωποι πρέπει να πάψουν να νομιμοποιούν την ιδέα ότι υπάρχει κάποια ‘έσχατη αλήθεια’ πίσω από τα εμφανή φαινόμενα. Τότε ίσως, οι μάζες να γυρίσουν την πλάτη τους στα ΜΙΝΤΙΑ και η διαχείριση της κοινής γνώμης θα καταρρεύσει”.

Εντελώς ξεχωριστεί περίπτωση μέσα σ’ όλο το δυτικό πολιτισμικό γίγνεσθαι είναι ο Λούντβιχ Βιττγκενστάιν (1889-1951). Εβραίος στη ράτσα, γερμανοαυστριακός στην πολιτικοκοινωνική του βιωτή, βαπτισμένος χριστιανός και όσο μπορούσε πιστός. Όσο μπορούσε να είναι πιστός ένας έξυπνος άνθρωπος με τίμια σκέψη που για να θεωρείται πιστός έπρεπε να αποδεχτεί τα δόγματα του Παπισμού. Από τους πιο πλούσιους κατοίκους της Βιέννης αποποιήθηκε όλη του την περιουσία, υβριστής του Μαμωνά, για να μπορέσει να ζήσει τη ζωή του! Από πολύ νωρίς, στα 23 χρόνια είχε διατυπώσει ξεκάθαρα και το βίωσε σε όλη του ζωή ότι για να κερδίσει κανείς τη ψυχή του δεν αρκεί να έχει στόχους και οράματα για τα οποία θα αγωνίζεται αλλά ότι αυτό “εξαρτάται κυρίως από τα βάσανα και την δύναμη να τα υπομένει”. Κατετάγη στον αυστριακό στρατό εθελοντής ενώ μπορούσε να αποφύγει την περιπέτεια του Α’ Παγκόσμιου πολέμου. Ήλπιζε να γίνει αξιοπρεπής άνθρωπος αντικρίζοντας κατάματα το θάνατο και μόνο ο αξιοπρεπής άνθρωπος μπορεί να έχει αξιοπρεπή σκέψη. Σπούδασε δάσκαλος και χώθηκε στα αυστριακά χωριά να παλεύει με τους αγράμματους χωρικούς, τα παιδιά τους και τους συναδέλφους του επειδή του χρειαζόταν μια καυτή φιάλη για να του γιατρεύει τον πονόδοντο. Εγκατέλειψε την καθηγητική του έδρα στο Καίμπριτζ, και δούλεψε ως βοηθός φαρμακοπαρασκευαστή σε νοσοκομείο κατά την διάρκεια του Β’ Παγκόσμιου πολέμου. Από μικρός είχε καταλάβει ότι το βασικό προσόν που χρειάζεται για να επιτευχθεί η επικοινωνία είναι το θέατρο. Ένα θέατρο που παίζεται από αγάπη και έχει σαν αποτέλεσμα τη θυσία και τελικά τη γιατρειά του ατομικού εγώ.

Χρησιμοποίησε το θετικισμό για να χτυπήσει τον σχολαστικισμό και παράλληλα χρησιμοποίησε την ποίηση για να χτυπήσει τον επιστημονικό δογματισμό. Όρισε ως αποστολή της φιλοσοφίας τον κοπιώδη αγώνα για την αναίρεση της τάσης για φιλοσοφία, με το ίδιο της το όργανο το λόγο, μέσω της αναζήτησης της σαφήνειας. “Ανέπτυσσε μιαν αντίληψη περί φιλοσοφίας στην οποία δεν εμφιλοχωρούσαν θέσεις. Το ίδιο υπαινίσσεται στο Tractatus: “Η σωστή μέθοδος στη φιλοσοφία θα ήταν στην πραγματικότητα η ακόλουθη: Να μη λες τίποτε εκτός από αυτό που μπορεί να λεχθεί· μ’ άλλα λόγια, προτάσεις των φυσικών επιστημών